B.Omerî

Tajiyên bê dilê xwe

 Birêz Osman Ozçelîk di nivîsara xwe ya bi sernavê “Em Meşiyan” de gotibû, “…di nav me hezar kesî de, kesên ku mîna tajiyên bi zorê derketibûn nêçîrê jî hebûn …” Lê nav û hejmara wan tajiyan eşkere nekiribû. Gerçî ez du-sêkan ji wan nas dikim, lê ne bes e. Xwezî hema tîpên pêşîn ên nav û paşnavên wan binivîsanda ku gelê me jî ew naskiribana, lê di xweziyê de ma. Kesek nabêje dewê min tirş e. Ji ber ku di her du hilbijartinên borî de, bijartina wan tajiyan bi destên birêz Osman Ozçelîk û hevalên wî pêk hatibû. Niha bihemdê xwe, yan jî bêhemdê xwe li xwe mikur tê.  De bavo dîsan xem nake, mala wî ava, mikur hat jî bes e. Her kes tajiyê ber deriyê xwe baş nas  dike.

KU MELE FISEKÊ BIKE…

   Peyvek di nav gelê me de heye, dibêjin “ku di ser nimêjê de mele fisekê bike, cemaeta bi pey de dê bi xwe de birî.” Ger ev peyv di cihê xwe de hatibe gotin û bawerî pê hebe, em dikarin mijara xwe berdewam bikin. Serê Rojnameya Azadiya Welat û binê wê bi gotina “em zimanê dayikê hîn bibin” tê xemilandin. Ango pêşengiya vî karî, wê daye ser xwe, ew dike. Lê di bikaranîna zimên de gelek caran ji rê radixerite, di warê rêziman û rastnivîsê de çewtiyên ecêb û kesnedî dike. Jixwe ji wexta ku Rojname ketiye destê xemsaran ve ev çewtî derketine serê rimê. Her çiqas ji aliyê xwendevan zimanzan û qaşo pîsporên zimên ve têne hişyarkirin jî, lê guhên xebatkarên wê mîna lûla tivingê ye, di aliyekî re dikeviyê, di aliyê din re derdikeve; tûşî tu kelem û astengan nabe. Mîna ku ew di xeweke kûr û giran de bin; bang têrî hişyarkirina wan nake. Nexwe divê di Lotikxanê de lotikek sert û tund li ser dilê wan bikeve ku bi qaj qaj û car war hişyar bibin. Min jî ev rê ceriband, ku ku hîn jî hişyar nebin, emê dest ji wan berdin, nexwe di xewê de… Devê min nagere ku ya dawî bêjim, hîn xortin, di bihara jiyana xwe de ne.

   Ka em bi hev re dîsan vê helbesta ku di rojnameyê de hatibû weşandin bixwînin:

               TU LI  KU YÎ?

        Reyhan Sahran

        Roj. Az. Welat, Hej:98, rûp.2, 20.11.2006

(…) Yan li bin xete yî? / Yan li ser xete yî? / Bi kereyî û te bi çe kîjan qadê? / Min şevêdin tu di xwena xwede dît / (…) Fikreke ku ez di nava we de / Winda dibim  û mîna pelên derya… / Petên agir dişewitim / Di nav wan awirên te yen dij  war  de / Be carekî de ez ji we xwenê veciniqîm /  Gelo ew çima bi minra ne axivî /  Çima kur di fikirî / Dema ku ez li veya difikirîm /  Ki dizanê be tu niha çidikê bikereyî? / Bi kerê di kenê / Bi kerê di axivê / Bi kerê di kenê û di girî? / Bi kere govendê digire / Di kîjan xweparastinê de / Di kevê çengê.

   Îcar tembiya min li we xwendevanên Roj. Az. Welat, guh nedin xebatkarên zimanê rojnameyê, herwekî  bav û kalên me gotine “bi ilmê melê bikin lê bi emelê wî nekin.” Ji bo ku hûn ji zimanê xwe yê zikmakî bi dûr nekevin, guh bidin pendên wan lê zinhar! Neweritin û zimanê rojnameyê bikar neynin û pê neaxivin.

    Derbek li nêl; du derb li bizmêr

   Peyveke me kurdan heye dibêjin “serê te girêdane” ango henekê xwe bi te kirine, tu xapandinî. (Hûn dikarin bêjin, di mijarekê de mejî dagirkirine an jî mejî şûştine.) Pensê te, pensê bizav û malê te bi başî dane lê, di rastiya xwe de ne wilo ye, ji bo tu werî xapandin û zerarê bibînî bi qestî pesn hatine dayîn.

   Di raporta Yekîtiya Ewropayê ya dawî de gotine “ pêwistiya me bi tecrûbeyên Tirkiyeyê heye, ji ber ku di têkoşîna bi PKK’ê ango qaşo bi terorê re kiriye şayanî baldariyê ye û emê gelek ders û fêdeyan jê werbigirin...” De werin vî kerî di vî buhurî re derbas bikin. Ê lawo bêhişno, ev rast û rast serê we girêdane; derbek li nêl, du-sê derb li bizmêr xistine. We dev ji biryarên neyînî ku derbarê we de girtine berdaye, bi vê gotina xapînok girtiye.  Ma kîjan dewleta ewropî mîna we debeng e ku ji tecrûbeyên we yên dij û dermirovî sûdê werbigire, ji bona kêçekê nivînên di kulînê de tevan bide ber êgir bişewitîne? Deşt û çiyayên xwe bi destên xwe bide ber bombeyan, 3500 gundên xwe yên şên û ava bi desatên xwe bişewitîne, birûxîne. Bi milyonan hemwelatiyên xwe koçber û şerpeze bike. Wan bike berxur û ji kar bihêle. Ê hema weleh ev bazar û gotin nakeve serê keran da. Ji bo hûm xwe li ber şek û pekan bigirin wilo pensê we didin bêaqilno, bêmejîno! Tikaya ji bo we herî baş a ku ez bikim, Xwedê Teala aqilekî bide we û eselam…

Êêê birakê Jojeph Ralston!

Helbesteke Seydayê Cegerxwîn li ser dostekî wî ku ew êşandibû heye, lê di tu Dîwanan de nîn e; lê negerin hûn bi ser venabin. Yê ku bixwaze, ez karim temamê helbestê ji wan re bişînim. Ji kerema xwe re serî li Lotikxanê bidin, bi riyê hûn karin bigihine vê helbestê, an jî li Kovara Nûbîn, hej:1 ê binêrin. Pêncikek jê wehaye:

Benda te pir şîrîn e, hemî dur û mirarî

Te rim daye milê xwe, li meydanê siwarî

Şervanekî çalaqî, pêtî ji te dibarî ,

Bi hêrîş têyî ser min, tu dost î an neyarî?

Ev e bextê me kurdan, em tên hevdu bi xwarî.

Êêê birakê Jojeph Ralston! Gelo tu hatîyî  agirê di navbera tirk û kurdan de gur bûye bitefînî, yan jî gurtir bikî? Ji daxuyanî û bizava te dixuye ku tu kevokek pençetund û nikil xwar î. Tu bi çek û pûsadên xwe hatiyî û bi ser de jî galonek benzîn bi paş qûna te ve daleqandiye. Nebêje av e, ezê li êgir bikim, eşkere ye ku benzîn e. Ji ber ku tu dibêjî “ez nehatime ku bi kurdên li Kurdistana Bakur re biaxivim, bi wan re hevdîtinan pêk bînim, fikr û ramana wan bistînim.” Nexwe tu hatîyî nêçîrê bavê min! Ku nêçîr bi destê nekeve, tu dê êgir berdî  rêlê hişk û ter bi hev re bişewitîne.

    Peyveke me kurdan derbarê yên mîna te de heye: “de here qûna xwe li avê bixe!..” Yê te jî wilo, ehmeqo! Ma tu hîna bi çavên berê li kurdan dinêrî? Ew kurdên tu li wan digerî ku ji bo berjevendiyên xwe bikar bîne nemane heyran! Tu li bêrîkên wan bixebitî, tu ê çendekî mîna xwe tê de bibînî.

CUDAHIYA LI DIJÎ CUDAHIYÊ    

Di rojnameya Azadiya Welat de nuçeyeke wiha hatibû weşandin: “Jinên endazyar rêxistin ava kir.”  “Endazyarên jin ji bo cudekariya li dijî jinê pûç bikin û wekheviya zayendan biafirînin, platforma endazyarên jin ava kirin.”    Ev çi bizaveke seyr e, “cudahî li hember cudahiyê!?” Dema ku mero ji yekî kujer bêje “te çima ew mirov kuşt?”  Bêje “nêta wî/ê hebû ku yekî/ê bikuje; hûn dizanin ez li dijî kuştinê me. Ji ber vê yekê mine w kuşt, ez ne kujer im, li hember kuştinê me…” Gelo wê çiqas baweriyê bide?     Ê keçên delal û xapînok, vaye rasterast we cudahiya navbera zayendê kiriye; lê hûn di heman demê de dibêjin “em li dijî cudahiya zayendê ne.” Ev çawa tê?.. Xwedê aqilekî bide we. Me jî ji weynê we biparêze; amîn.                                                                                                               

KENÊ GURAN BI WAN TÊ

    Dema ku beriya binya Mêrdînê bêxwedî bû, libo libo gund lê hatibûn avakirin, ereb dihatin talanên wan gundên bêhêz dibirin; ma kê wêrîbû bi pey talanê xwe de here, wê ji canê xwe jî bibûya...

    Rojekê dîsan ereb tên li talanê Mêrsiniyan dixin û dibin. Xelo jî qaşo axayê  Mêrsiniya ye, bar dikeve ser milên wî. Ew jî li hespa xwe siwar dibe, di nav hawarê de bi pey talan de diçe. Yekî ereb dinêre ku vaye siwarek di nav hawarê de bi pey wan de tê, kirasekî spî ji qumaşê îgîlîz lê ye, yê ereb bi heft dilan dil dikeve kirasê wî. Hema hêrîşî ser siwêr dike, kirasê wî di ser serê wî re dike direvîne û ji xwe re dibe. Ji kelecan û tirsa pevçûnê re haya Xelo jê çênabe ku kirasê wî çûye, tazî maye. Jixwe havîn bû, Xelo barşewala ango bê derpî jî bû, tiştekî safî nakin, dev ji talên berdidin vedigerin malê. Hîn jî Xelo Axa ji kelecanê bi xwe hay nebûye ku tazî, şiflî tazî ye…

    Li hemberê jina xwe li ser kulêv rûdine û dest bi pesnê xwe dike… Jinik jî şiva ku pê mirîşkan ji nav malê diqewirîne di destê wê de ye, carê di nav paqên wî re wê li serê hacetê wî bide û bêje, “ê?” her Xelo dibêje, “min wilo kir, min wilo kir…” Jinik jî bi rik û baldarî lê temaşe dike û serê şivê li hacetê wî dide û dibêje, “Êêê! û dûv re te çi kir?” Xelo jî ketiye nav û bihar aniye kabê… Carekê jinik serê şivê bi hişkan li hacetê wî dide  û dibêje, “berdewam bike.” Hacetê wî diêşe û li nav paqên xwe dinêre ku şiflî tazî ye. Dibêje:

-          Ma kanî kirasê min?

-          Erê, ma kanî?..

-          Keçê ka kirasekî ji min re werîne.

-          Kurê ma ka kirasê li te?..

-          Ma kiras li min hebû?

-          Erê. Ma tu bê kiras bi pey talên de çû?

-          Wele haya min jê nîn e.

-          Jixwe haya te ji tiştekî nîn e, tu li dinyayeke dinî. Xelkê talan biriye, bi ser de jî kirasê ku li te bû…  Tu hatiyî bi derewan pensê xwe ji min re didî.

    Îcar wilo bi serê nivîskarên tirka hatiye. Nexasim ên mîna Nazîf Gudoxan, ewên qaşo dibêjin  “em misliman in, heqşînas in.” Dema pensê Hizbilahê didin, ji hişê xwe diçin û dibêjin: “her çi qas artêşa îsraîlê bi hêz e jî lê, nikare bi rêxistina Hizbilahê. Wê têk biçe. Ji ber ku Hizbilah bi rêxistin bûye.”  Heta vir her tişt asaye, normal e. Em jî di vê qinyat û baweriyê de ne, lê dema ku tên ser mesela kurdan van gotinên xwe ji bîr dikin, pensê xwe didin dibêjin, “wê artêşa me koka kurdan bikole, wan biqelîne…”

    Ê lawo qeşmerno, kenê guran bi we tê. Ma ev zanistî ye? Na wele tu zanistî di vê angaşta we de nîn e. Rasterast cahilî, hewedarî, dilxwazî û serî gebirandin, qûn şemirandinî ye. Ne bi  tir tirê ye; hûn jî pê zanin lê hûn ji rastiyê direvin. Bê çilo artêşek mîna ya Îsraîlê nikare bi Hizbilahê, artêşa we jî nikare bi gelê kurdê ku bi rêxistin bûye û li mafê xwe yê rewa digere.