Di çilê havînê de du heval li navenda Diyarbekirê ji xwe re digerin. Navê yekî Şêxo ye û navê yê din jî Miho ye. Kincên tenik li ser wan e,  ji ber ku baweriya wan bi yê jor pirr heye… 
Nîvsaetek derbas dibe derbas nabe, dibe xumîniya baranê. Mîna tu kwîzekî avê bi ser wan dakî, şilûpil dibin. Herdu heval li xwe dinêrin, li hev dinêrin û bi hev re li jor dinêrin.

Şêxo dibê:

Ev çi gosirmetî ye law! Çilê havînê û ev ecêb!…

Miho lê vedigerîne û dibê:

 Lawê nizanim çi! Havîn e, dinya germe û wext jî wextê zebeşan e. Tu ji dêleva wî bûya, te yê çi bikira? Ê wî jî can e ma ne bahcan e. Mahdê wî çûye zebeşan û xwariye. Wek tu dizanî, zebeş jî hemû dibe av. Xwar, mîzê zor dayê û beliqand bi ser me de…

Li ser bersîva Miho, Şêxo dibê:

 Ê bavê min kê jê re gotibû zebeşê Diyarbekirê bixwe. Bila nahlet li çavê şêytên bianiya û zebeşekî Edenê bixwara…

Yekî Kurd, yekî Gurcî, yekî Ermenî û yekî Fariz tên ba hev û sohbet dikin. Dest bi pesindan û quretiyan dikin,.

Ê Gurcî dibê:

Bila kes pesnê xwe nede û quretiyan neke ji me pê ve heyra. Netewa me neteweke bijarte ye û tu netew nikare xwe bigihîne me…

Ê Ermenî dibê:

Errriiiiikkkkk! Tu çawa wiha dibê kuro. Ermenî neteweke pîrozwer e û bi telaq kes ne barê me ye. Em neteweke qedîm in û dîroka me berî dîroka hemû pêxember û nepêxemberan e…

Ê Fariz xwe ji ciyê xwe hilor dike û dibê:

Ez bikutim we û dîroka we û taybetmendiyên we oxlimên min. Hûn hemû vir û derewan dikin. Fariz maqûl û efendiyê hemû netewan e. Heger hûn bawer jî nakin fermo…

Ê Kurd ji nîqaşa wan aciz dibe û di ber xwe de dike ufeuf û dibê:

Ez ê di qralê we nim ha! Min ji dîn û îmanê dernexin û rûnên li ser dêlên xwe… Ciyê ku em lê, hûn kî ne û hûn çi ne, hey min di çiçikê diya we niyhano!… Heger ne vir û derew in ka ji min re bêjin çî we bi navûdeng e?

Ê Ermenî bi awayekî bi xwe bawer dibê:

Çiyayên me bilind û bi dar û ber in. Zozanên me mîna bûkan xemilîne û tê de diçêrin pez û dewar. Xwedê Teala zimanek daye me, stranên me diherikin mîna çem û kaniyan…

Ê Fariz dibê:

İhiiii! Ma ew jî mesele ye lo. Her xalîçeyeke me berberî seranserî welatê we ye. Qey we navûdengê xalîçeyên Farizan nebihîstine! Tewww lo, hûn jî dibên şênkayî, gelî, zinar û nizanim çiya, zozan û ziman û stran û rêxa dahşê û nav ligên kerê… Were binêrin li wan xalîçeyên bêpîvan û delal…

Ê Gurcî bi kenekî qerfok û bi pozbilindî dibê:

Erê canim, we hê tişt nedine. We hê xweşî û bedewî nedîne. We hê taybetmendiyên bi nexş û xemilî nedîne. Welleh we billeh Xwedê Teala xweşikahî û bedewiyek rijandiye bi ser keçikên me de, nayê gotin. Îcar hûn jî rabûnin pesnê xwe û netewên xwe didin… De rabin herin qûnên xwe li avê xin lo, qeşmerên heram!…

Deng ji Kurdo dernakeve. Hersê barûtên din bi hev re li hêla wî dinêrin û bi hev re dibêjin:

Ê birêz Kurdo çî we heye, hihi?

Kurdo zimanê xwe bi dora devê xwe dixe û bi awayekî mizawirî dibê:

Welle ez nizanim ez ê çawa ji we re rave bikim. Lê ez vê bêjim; Em li nav şênkayî û gul û kulîlkên Ermenîstanê û li ser xalîçên Farizan dikutin keçikên Gurciyan…

Mêrdîn

Hêja Cemîl Denlî, berî her tiştî, pismamê min e û piştre jî mamostê min e. Di warê ziman û qerfa kurdî de yek ji mezintirîn nivîskarê kurd e. Zimanê wî mîna çemê Dîclê herikbar, henekên wî mîna avê xwezayî û pênûsa wî jî mîna kêra kalanî bi derb e; li ku dikeve dewsa xwe digre…

Weke min di destpêkê de jî de got, Cemîl mamostê min e. Me gelek roj, meh û sal bi hev re bihurandin. Di kesayeta min de qerf hebû, lê bi saya wî min bi awayekî hunerî û wêjeyî qerf nas kir. Cara yekem, xêz û nivîseke min di kovara “Pînê” de hate weşandin.  Û ji wê rojê û vir de qerf bû perçeyek ji jiyana min…

Tûrikê Cemîl tije bû. Çend qeşmerên ku hewce nake ez navê wan bînim zimên, ji wî tûrikî gelek qerf û henek dizîn û bi wê diziya xwe jî, di nav gel de wek pisporê vî karî xwe nîşandan.

Îroj ez pêrgî pirtûka wî ya bi navê “Sêva Delalî” hatim û bi dilekî germ û bi kêfxweşiyeke bêpîvan min xwend. Rûpelên dawî, rojên berî salên 2000 raxist pêş çavên min û ez pê pirr hestdar bûm. Min xwest  ez bi we re jî parve bikim. Ka bala xwe bidinê, bê zarê bava pênûsa xwe çawa mîna şwîrê Hz. Elî bikaranîye. Bê zarê bava çawa dînê qerf û henekan teneke kiriye…

Kesên dibên em bi qerfê re mijûl in, divê sedî sed li ser pênûsa vî camêrî hûr bibin, da ku bizanibin, qerf, kurdî û kurdewartî çi ye…

Gava hûn berhemên vî camêrî bixwînin, hûn ê bizanibin ku qerf ne karê herkesî ye…
Bi hevokên kurt û bi zimanekî zelal û herikbar, çiqas xweşik civak şîrove kiriye…

Ji pênûsa Cemîl çend hevokên dînoke…
De ka fermo…
               DANEZANA MAFÊN ERZANAN

A)    Bi Giştî Kurd

1-      Mafê her Kurdî heye ku, sewsî, gej, kawik, dewx û xewarî nemîne.

2-      Mafê her Kurdî tune ye ku, sewsî, gej, kawik, dewx û xewarî bimîne.

3-      Mafê her Kurdî heye ku, derdê eşîran nekişîne.

4-      Mafê her Kurdî heye ku, kokên daran nexwe / nequrmiçîne.

5-      Mafê her Kurdî heye ku, bi tiliyan nekeve pozê xwe.

6-      Mafê her Kurdî heye ku, tif neke erdê (mafê wî heye ku tif neke hewê jî).

7-      Mafê her Kurdî heye ku, li hember pêşketinên dinyayê av ji devan neçe.

8-      Mafê her Kurdî heye ku, ji pîvazê hez bike / biçîne / bikerre / bifiroşe.

9-      Mafê her Kurdî heye ku, silavê li hemû qanûnên li dinyayê hatine pê, neke.

10-  Mafê her Kurdî heye ku, bi slogana ‘’biratiya gelan’’ xwe nexapîne.

11-  Mafê her Kurdî heye ku, ‘’li ber tayê tolikê’’ nereqise.

12-  Mafê her Kurdî heye ku, bi zimanê xelkê, bi xwe nekene.

13-  Mafê her Kurdî her demê, bi her awayî heye ku, dostaniya xwe bi reşbelekê re geş bike.

14-  Mafê her Kurdî heye ku, tizbiyê nekişîne.

B)     Jin

1-      Mafê her jinê heye ku, her sê telaqên mêrê xwe di dest xe û wî berde.

2-      Mafê her jinê heye ku, bêyî daxwaziya dê, bav, bira, malbat, eşîr û Yezdan û hwd. bi kesê dixwaze re bizewice / nezewice.

3-      Mafê her jinê heye ku, hewî neyê ser/ mêrekî din bike.

4-      Mafê her jinê heye ku, berçem berçem biçe / benîşt bicû.

5-      Mafê her jinê heye ku, derdê jineke din (xwesû û hwd.) nekişîne.

6-      Mafê her jinê heye ku, zarokan cot bi cot / fer bi fer bîne/neyne.

7-      Mafê her jinê heye ku, bi mêrekî di navbera musulmantî û materyalîzmê de asê bûye re, nezewice.

8-      Mafê her jinê heye ku, bi jineke din neyê firotin.

9-      Mafê her jinê heye ku, ji Xwedê bawer bike, dînê xwe biguherîne/neguherîne.

10-  Mafê her jinê heye ku,ji Xwedê bawer neke (mafê Xwedê jî heye ku, ji wê bawer neke).

C)     Mêr

1-      Mafê her mêrî heye ku, bêhna sîrê ji devê wî were.

2-      Mafê her mêrî heye ku, bibe mêrê xerab.

3-      Mafê her mêrî heye ku, bi jineke di navbera gund û bajêr de asê bûye neyê ser.

4-      Mafê her mêrî heye ku, feodal bimîne.

5-      Mafê her mêrî heye ku, xwe weke demokratan pêşkêş bike û weke axayan bijî.

6-      Mafê her mêrî heye ku, di hembêza heftê hûriyî de razê.

D)    Zarok

1-      Mafê her zarokî heye ku, ji ‘’girarê’’re bêje ‘’garê’’.

2-      Mafê her zarokî heye ku, ji fikr û ramanên dê û bavê xwe biguman be.

3-      Mafê her zarokî heye ku, bi ya mamoste, mele û keşê neke/neçe dibistan, camî û dêrê.

4-      Mafê her zorokî heye, bi leglegan neyê xapandin.

5-      Mafê her zarokî heye ku, hînî bersiva pirsa xwe bibe.

6-      Mafê her zorokî heye ku, bi şîretan neyê biçûkxistin.

E)     Xweza

a)      Zindî

1-     Mafê her zindiyî heye ku, bijî.

2-     Mafê her zindiyî heye ku, bi dengê xwe biqîre.

3-     Mafê her zindiyî heye ku, li nava xwezayê bijî.

4-     (Bi taybetî ker)Mafê her zindiyî heye ku, pê neyê lîstin û dest dirêjî wê nebe.

5-     Mafê her zindiyî heye ku, li ser rêya bihuştê, di cejnên olî de, weke bertîl ji Xwedê re neyê pêşkêşkirin.

6-     Mafê her zindiyî heye ku, weke teba neyê binavkirin; weke zindiyên ku li dinyayê dijîn, werin binavkirin.

7-     Mafê her zindiyî heye ku, di hûr û rêviyên mirovan re derbas nebe.

8-     Mafê her zindiyî heye ku, li warê xwe bijî.

9-     Mafê her zindiyî heye ku, bêyî daxwaziya wî bi genetîka wî neyê lîstin.

10- (Di serî de kûçik) Mafê her zindiyî heye , gava ku dimire jê re, ‘’cehemî’’ neyê gotin.

b)     Av

1-     Mafê her avê heye ku, bifûre.

2-     Mafê her avê heye ku, biherike.

3-     Mafê her avê heye ku, bibiriqe.

4-     Mafê her avê heye ku, pê de neyê mîstin.

5-     Mafê her avê heye ku, di şûna xwe re biherike.

6-     Mafê her avê heye ku, bi bendan neyê xeniqandin.

7-     Mafê her avê heye ku, çemûçem here.

8-     Mafê her avê heye ku, weke berf, baran û zîpikê bibare yan jî weke qir û aviyê bikeve.

9-     Mafê her avê heye ku, neyê gemarîkirin.

c)      Dar û ber

1-     Mafê her gîhayî heye ku, li ser koka xwe şîn bibe.

2-     Mafê her gîhayî heye ku, kulîlkan veke, ber bide.

3-     Mafê her gîhayî heye ku, belav bibe.

4-     Mafê her gîhayî heye ku,neyê şewitandin.

5-     Mafê her gîhayî heye ku, gund û bajar li ser neyên avakirin.

6-     Mafê her gîhayî heye ku, li hev zêde bibe.

7-     Mafê her gîhayî heye ku, kûçik û mirov bi kokê de nemîzin.

8-     Mafê her gîhayî heye ku, di bin keviran de nemîne.

d)     Asîman

1-     Ji asîmanê yekê heta yê heftan , mafê her asîmanî heye ku, neyê gemarîkirin.

2-     Mafê her asîmanî heye ku, neyê qulkirin.

 Mêrdîn

Vê sibê ez ji xew rabûm, zingînî ji serê min hat. Weke deh kes ji min re bêje;
law Devlikeno!
Meha gulanê û xew?
 Meha gulanê û tiralî?
Hey minafiq!
Hema tu wek Denîz Baykal jî nayê hey xwelîliser!
Tir di qûnê de bûne fis, camêr bêrawestan ji ser dêlikekê xwe çengdike ser dêlikekê…”
Kîrê wî di destê wî de û zîz dibe. Kî dikeve ber, avê lê venaxwe, pişta wê datîne erdê, şeqên wê dide nava xwe, berê wê dide rebbê jor. Cercûra xwe heta fîşeka dawî tê de vale neke, ji ser ranabe. Bi hemdê xwe, nav dilê wan tîne xwarê.
Û tu Devlikeno, çavên te ji xewê venabin!…

Ez rabûm li ser doşeka xwe çarmêlkî rûniştim, min destê xwe kir bin çenga xwe û fikirîm û hey fikirîm…
Kuro bi şerefa Kermodibo, ez ji dil û can Denîz pîroz dikim!
Lawê quzê, emrê wî sê tirê kera maye û ev performans, ev berxwedan gidîno! Mîna pisîkên adarê bi dîwaran ve radipelike…
Weleh yabo camêr ekla devê xwe dizane. Ma ji vê saetê û şûnd de, wê çi ji wê jina wî ya peloxwarî derkeve, hihi? Wê çi ji wê porhingizê fahm bike, hey we xweliya ber van tenûran li serê min kirno?
Niha nav lingên wê bûye wek ser pişta wan kerê kurmî yên êzingvaniyan. (Niha Mahmûdê Rizo çawa di bin simbêla de dikene) Ji qermîçekan, niha feqîro hew dikare rê bi ser qulê xe.
Na, na!…
Neheqiyê lê nekin. Camêr here di kera ne jî, mafdar e. jiber ku nihandina keran jî, wê ji ya jina wî biekiltir be.  Saeta te xweş be Denizê min û bi hêviya çend lotikên din…

Ji kerema xwe, bila raya giştî û çapemenî bes zêde bi ser wî de herin. Bila ji pêxîla wî bikevin. Ditirsim, ji ber fediya dinyê kîr mîrê xwe di ber de jêbike, ewê nuh bi sosret be. Ji vê saetê û şûnd de, bi elawekîl nêromêtî jî wê bi dest wî nekeve.
Ma ki yê di wê qûna qermiçî ne?
Bi serê min û we, heger ev lawê quzê, nede bin dûvê hinekan an jî hinek nedin bin dûvê wî, kurmê wî naşkê û kela dilê wî narje. Ji loma, divê derdor bes zêde bi ser de here…

Li ser navê lotikxanê ez piştgiriya Denîzê xwe dikim û dibêjim, guh nede kesî Denîzê min, te çê xweş kir. Ma te neniyhaye ker û qantiran law û te kes jî bera ser xwe nedaye!
Te li hundurê çavê mêrê parlamentera xwe neriye û te kutaye jina wî, yanî te kutaye parlamentera xwe!
Çi îşê kê jê ye, hihi?
De hela bê tu parlamentereke xwe ji min re jî qanih nake heyrana çavên te? Ez û tu bi hev re, emê piyên xwe bi hev din û bixirpişin ser dilên wan! Êmê him kêfa xwe bikin û him jî sloganan bavêjin:
Bijî CHP!
Bijî CHP!
Bijî CHP!…

Mêrdîn

Dewrêş û Felît ji Qosera Mêrdînê ne. Çi dawet, şahî an jî şwîn çêdibû, bi hev re diçûn. Yekî bêyî ê din gava xwe nedavêt derêhan…

Rojekê li gundekî beriyê dawetek çêdibe û Dewrêş û Felît jî tevlî heft-heyşt zilaman, bi du trimbêlan diherin dawetê. Heya ku digihan ciyê ku diçûnê, qerf û qotên xwe dikirin. Jixwe gelek kes jî ji bo qerf û qotên wan bi wan re radibûn û rûdiniştin û bi wan re digeriyan…

Demsal bihar bû û zad qamekê bilind bûbûn.
Herdu trimbêl dikevin rê û berê xwe bi gund vedikin. Ji bilî Dewrêş û Felît, Xelef, Cahît, Salih, Cimha, Bedirxan û Sîno jî bi wan re ne.
Dewrêş, wek her car di şifêrmehelî de xwe qup kiriye, inîşka xwe di deriyê trimbêlê re derxistiye û li dîmenên derve dinêre. Di nişkê ve mîz zorê didê û Ji ajovan re dibê:

“Hela Saliho ji kerema xwe trimbêlê li qiraxa rê bisekinîne, ez herim di nav wî zadî de destmêjka xwe bişkînim. Mîratmayo nema xwe radigre!”

Piqînî bi hevalên wî dikeve. Bi derketina Dewrêş re, Felît jî deriyê trimbêlê yê dawîyê vedike û xwe li derve diqewimîne. (Trimbêla ku Dewrêş tê de teqez divê Felît jî di wê de be) Bi bişirîn dibê:

“Dewrêş weyy Xwedê û Pêxember ji te razî be kuro! Qey tu di dilê min de yî! Bi Eiawekîl hema hema wextî min bin xwe hênik bikira…”

Hê dewsa zimanê Felît zuha nebûye, Dewrêş dibê:

“Ne ji terikê min be, halik û malikê te tune ye law Felît!”

Dewrêş herdu destên xwe dixe noqa xwe û li dora xwe dinêre. Qederê bîst gavekî ji wî wê de, çend kes ji wî xuyadibin. Di nav zêd de dixebitin… Dewrêş di ber xwe de dibê:

 “Bi telaq vana ne vala ne. Qey ulim niha ji bo xwarin û vexwarina wan firax miraxin bi wan re hene.”

Xwe bera nav zêd dide û wek pisîkê li gûyê xwe bigere, li derdora wan karkeran bi dizî dihere û tê. Bi carekê misînek ber bi çavê wî dikeve. Xwe qulûz dike û bi dizî dihere radihêje wî misînî û ji wir bi dûr dikeve.
Navbera wî û Felît deh gavek heye. Di cî de xwe bera erdê dide. Pantor û binderpiyê xwe ji xwe dişeqitîne û xwe kerr dike. Karê xwe diqedîne qûna xwe dişo û radibe binderpî û pantorê xwe dikşîne xwe. Dihere misînê xwe datîne ciyê berê û xwe li nav zêd diqewimîne. Hê xwe negihandiye ser rê, Felît dike qîjeqîj:

“Dewrêş! Dewrêş!… Min rî, lê ez qûna xwe bi çi paqij bikim hihi?”

Dewrêş nahêle peyva Felît bi dawî bibe, dibê:

“Weleh Felît min qûna xwe şuşt, ka were ez bi qûna te de bimîzim bila qûna te jî paqij bibe…”

Bi bersîva Dewrêş re kes li ser hev namîne; piqînî bi gişan dikeve.
Dewrêş daqûlî kevirekî sertûjik dibe û davê cem Felît. Kevir dihere li nêzîka Felît dikeve. Dibê:

 “Ha ji te re kevir, madem ku tu bi mîza min qayil nabî, wî kevirî biebîne xwe!”   

 
 Mêrdîn

1) Ev qeşmerên bê edeb û bê ehlaq çi dikin?

a)      Kîrsorî bûne

b)      Qûna wan rabûye

c)       Dema gonxwarina wan hatiye

d)      Bi hev şa dibin

2) Navê vê pozisyonê çi ye?

a)      Bermeqlûbkî ye

b)      Kerkî ye

c)       Bergîrkî ye

d)      Kêfliserkêfkî

3) Devê George Bush çima wek zotika kera vebûye?

a)      Bi wî xweş hatiye

b)      Dike û nake rê bi ser qulê naxe

c)       Ne sinetkirî ye, çermê zêde li pêşiya qulê dibe asteng  ji loma

d)      Ji germahiya çiraya paş wî kovika qûna wî xwê daye

4) Sedam Hisên çima bê mahdê xwe ye?

a)      Him ji pêş ve û him jî ji paş ve tahde lê tê (Rehmetî heyf bû çû)

b)      Dibe ku girêza devê George Bush diherike ser pişta wî û ew girêz jî xwirîka wî tîne

c)       Ji sedî sed, Usame Bîn Ladîn kurmê Sedam Hisên naşkîne (wî têr nake)

d)      Kêfa wî ji vê pozisyonê re nayê

5) Gelo Usame Bîn Ladîn çi difikire?

a)      Weyle ku xwelî li serê min, ma ez ê binê van im

b)      Berî mirinekê dor bihata min jî

c)       Heger min we neşeliqand û riha xwe bi derek we neda, bila li min nebe sibe

d)      Ezê bikim ku heta hetayê hûn hew karibin li ser qûnên xwe rûnên

6) Bi ya we, kê ev wêne kişandiye?

a)      MOSAD a Îsraîlê

b)      MÎT a Tirkiyê

c)       CIA ya Emerîkayê

d)      KGB ya Rûs

7) Ji vê pozisyonê çi nexweşî çêdibe?

a)      AIDS a kûçikan

b)      AIDS a keran

c)       AIDS a tahjiyan

d)      AIDS a meymûnan

Jinên van qeşmeran wan di vî halî de bibînin wê çi bikin gelo?

a)      Wê bacanên reş biebînin wan

b)      Wê sê mêrên kurd berdin ser xwe

c)       Wê têkevin menopozê

d)      Her sê bi hev re wê bêjin: “Ker di diya we ne!”

9) Bi ya we, ji hevşabûna van qeşmeran wê çi çêbibe?

a)      Bêjî

b)      Hacûc

c)       Zebanî

d)      Faşîst

10) Di vê pozisyonê de hersê qeşmer li çi dinêrin?

a)      Bush li Iraqê, Sedam li Newyorkê, Bîn Ladîn jî di Eynikê de li rewşa xwe

b)      Bush û Sedam li Bexdayê, Bîn Ladîn jî li Newyorkê

c)        Bush li filîmekî erotîk, Sedam li filmekî Biçûk Emrah û Bîn Ladîn jî li derve dinêre

d)      Ji zewqa şehwetê ji ser hişê xwe çûne, ji loma ew jî nizanin

11)      Armanca vê pozisyonê çi ye?

a)      Emerîka ji nû ve kefşkirin

b)      Dinya li ser serê mirovahiyê xerakirin

c)       Kesên wek xwe dev û diran bi xwîn li dinyê belavkirin

d)      Afirandina fantaziyeke taybet û nûjen e

Saet yekê şevê ye û hemû qenalan xwe reş gêrêdane.

Apê min jî sincirandiye û bi dîwêr ve radipelike. Jixwe xêr di jinê de nemaye; ji mêj de wê teqawît kiriye û teskereya wê kiriye bin çengê wê. Xanimê ji wardiya şevê ketiye û tenê kar û şixûlê nava rojê dike. Yanî bi kurtasî, bi roj dixebite û bi şev jî radizê…

Bêlê, berî çavên apê min herin ser hev, bêhemdî apê min pêrgî qenaleke Malezyayê tê. Ziq û matmayî bala xwe dide ekranê. Bernameyek li ser ekranê ye, bernameya firkandinê, ne ya hevfirkandinê haa! Şaş fahm nekin ya tenê firkandinê yanî masaj masaj…

Tu li ser piştê vedikeve, çîpên xwe radidî û pişta xwe didî dîwêr. Pispor, bi wan destên xwe yên kêrhatî, dest bi firkandina lingan dike. Ji firkandina lingan têdigihê bê nexweşî di ku derê te de heye.

Werhasil ev dîmen, ev rêbaz bandoreke mezin li apê min çêdike û apê min tevî şelwêr û çefiya serê xwe, çawa dibe sibe, bilêta xwe ya balafirê dibire û berê xwe dide Malezyayê.

Li Malezyayê peya dibe peya nabe, sikak bi sikak, kûçe bi kûçe, kolan bi kolan dest bi lêgerîna wê navnîşanê dike.

Ne bi zimanê wan, ne jî bi nivîsa wan zane. Mîna koran bi vir de û wê de zîz dibe.

Niştecihên Malezî jî, çav şelwêr û çefiya serê apê min dikevin, di serê xwe de dibên, bi telaq me ji xwe re meymûnek zevft kir, em ji xwe re kêfê lê biqewitînin. Ên ku zimanê xwe jê re derdixin, ên ku dikin fîqefîq û pê dikenin, ên ku çavên xwe jê re belovacî dikin û hwd. Apê min jî tê sond bixwe ku ji qefesê reviyaye û şaş û matmayî li derdora xwe dinêre û bi tirs sikak û kûça li hev badide.

Carekê ji nişka ve yek şemaqê dadiweşîne paş stûyê wî, kejika stûyê wî jan dide, agir ji ber şemaqê piloz dibe. Li xwe dizîvire û dibîne, bi sedan kes li dû wî ne û hemû jî dişibin hev… Li kê dinêre zimanê xwe jê re derdixe. Dibe niçeniça wî û di ber xwe de dibêje:

“Ez çi hatim welatê kera law! Qey van ji xwe pê ve kes nedîtine.”

Hê wiha difikire, yekî kurd, apê min ji şelwêr û çefiya serê wî dinase û ber bi wî ve tê û silavekê didê. Ku apê min çav lê dikeve, wek zaroka çav diya xwe bikeve, şewq ji çavan diçirise. Dibê:

“Kuro law ev çi qeşmer in! Min tiştê wisa ne dîtiye, tê bê qey min di ser diya xwe de zevft kirine law! Bi çavên dijmina li min dinêrin.”

Camêrê kurd dibê:

“Na heyran na, wisa nefikire, adeta wan ev e adet.”

Apê min dibê:

“Ez di orta adeta wan de bimîzim! Çawa adet e gidî!”

Camêr dibê:

“Nalet li çavê şeytên! Ka ji birayê xwe re bibêje, çi karê te heye li vir kuro?”

Apê min kaxiza ku navnîşan tê de ye dixe kefa destê wî û dibê:

“Aaa ez li vê navnîşanê digerim. Te bi xêra dê û bavê xwe min bibira wir.” Camêr dide pêşiya wî û wî dibe ber deriyê wê navnîşanê. Apê min ji kêfê xatir ji zilamê xwe naxwaze û xwe li derî diqewimîne. Yekî serê wî rût û çavnûtikî li devê derî wî pêşwazî dike.

Ser rût, li devê derî apê min li pişta xwe dike û di bin apê min de dide çargav û berê wî dide odeya masajê. Wî li ser piştê vedixe. Apê min xwe dimerixîne û ciyê xwe xweş dike. Ser rût, macûnekê li nav tiliyên ling û ser pişt û binê ling belav dike û xwe amade dike ku dest bi sinhetê xwe bike, lê mixabin, camêr paş ve xwe dikişîne û dibe ufe ufa wî. Bêhna berata xenzîr ji lingên apê min difûre. Mêrik bi desta jê re dibê bide dû min ya beraz!

Apê min xwe pîs dike û difiskirîne û dide pey ser rût. Ser rût wî dibe serşokê, bi sê-çar şampûwanên ji hev cuda lingên wî dişo û dîsa wî tîne li ciyê wî vedixe. Camêr xwe amade dike ku bifirkîne, heman bêhn dîsa ji ling difûre. Hinek kolonya, parfum li ser direşîne, lê dîsa fêde nake.

Mêrik ji apê min re dibê:

“Rabe ser xwe û biceheme ji vir derkeve, ji bêhna lingên te wê tu kes êdî bes were vir.”

Apê min dibê:

“Min di qralê te niyho! Ew bêhna ku tu xwe pê aciz dikî, ne ji lingên min, ji qûna te tê kurê kerê ji qûna te. Ew qûna te yî weke kewarekê, ew ferşê qûna te weke ferşên aşa û ne eyb û ne fedî tu henekê xwe bi min dikî û wechê xwe ji min re tirşo tahlî dikî! De here te di şimikê niyho!”

Apê min kejika stûyê xwe dixwirîne û berê dide mala xwe û welatê xwe…

Kiîlîlîîîî!
Bi şerefa Kerbodubo vê carê rast e.
Kilîlîlîlîlîîî!
Bi serê min û we camêr îja soza xwe anî cî.

Belê, îşev daweta hunermendê dilê Kurd û Tirkan Berdan Mardînî bû. Berdan Mardînî jî wek her mêrê jinan, malik li xwe xerakir û rişma xwe xist destê keçeke Diyarbekirî. Bi gotineke din, Berdan bû zavê Mihê, Şêxo û Pişo Meheme…
Ji îro û pêve kesên ku bixwazin Berdan Mardînî bibînin, divê destvala bi ser wî de nerin. Bi taybetî jî kesên rêya xwe bi ser mala wî bixin, divê cîgerên berx û karan jî bi xwe re bigerînin.
Êê! Camêr bû zavê Diyarbekiriyan, ji bavê wî zêde ye ji îro pêve ji cîgerê hez neke!
Heta xêr û guneh di stûyê xiştikçî, diz û qirixên Diyarbekir de be, divê bûka me bi şertekî ev zewac qebûl kiriye.
Ew jî hûn dizanin çi ye?
Berdan wê bi navê bûka me bangî wê neke, ji îro pêve wê jê re bêje: “Cîgerim”

Erê lotikvanên hêja, îşev li ser navê malbata lotikxanê ez beşdarî vê dawetê bûm. Mala Berdan û xanima wî hezar carî avabe, camêrî kir û şand pê min jî; lê bi şertekî.
Go, Farûqê Devliken, divê lotikên te şidiyayî û bihêl bin. Û go ji kerema xwe hinekî fireh bide lotikan da ku kes bi lotikên te birîn nebin…
Erê bi xwedê, li ser xwestek û daxwaza wî, min lotikên xwe bi edeb avêtin û min nehişt kes bi lotikên min birîn bibin û biêşin…

ji lahmecûncî Îbo bigre heta Ceylana şahbanûya estetîkê; ji Alişanê nîvkurd bigre heta Nadîde Sultana pêsîr biçûk (Ez ez im berê pêsîrên vê bêbavê mezin bûn, lê îşev min baş bala xwe dayê, bûbûn wek du xara) hemû kesên ku dibên em hunermend in li vê dawetê bûn û herwiha ez jî din av de…

Ez li ser navê malbata lotikxanê, bûk û zava pîroz dikim û ji bo wan jiyaneke xweş, baş, bê kul, bê derd û bê nexweşî dixwazim.

Berdan law, tu ferxê Surgirçiyan î. Wek herkes dizane, hûn xwedî trên in. Û nav û dengê trêna we li seranserî Kurdistanê belav bûye. Hêvîdar im, tu yê jî bav û kalên xwe fedîkar dernexî û mîna trêna xwe, serê salê binê salê kur û keçekê çêbike û her sal tu, xanim û zarokên xwe, hûn ê  xwe bin ava hev bigrin û li dora Mêrdîn herûwerin da ku navê trênê li ser we û eşîra we xweş rûnê. Ji nuha heta deh salên din divê tu têra trênekê zarok çêbikî.
Bi hêviya lotikên germ û nerm! Xwedê taela we bi hev re kal û pî bike!

Rexneyeke biçûk:
Dawet, daweta me bû. Zave, zavayê me bû. Buk, bûka me bû. Kesên beşdar bûbûn, ji sedî heftê Kurd bûn, lê mixabin ji serî heta binî (Ji bilî stranan) zimanê kurdî nehat ser zimanan…
Xwedê û pêxember Ji Ceylanê razî be, Xwedê taela şeş-heft mêra bide wê, lê divê carcarna kesên derdiketin ser dika sehneyê bi kurdî jî biaxiviyana…

Divê bêhna kurdî û kurdewarî ji çanda me bê. Dawetên me, şahiyên me, şevbuhêrkên me, qerf û henekên me, rabûn û rûniştinên me… Ev in yê ku miletekî li ser piyan dihêle…

Lê bi rastî jî tu kurdekî baş û xwedîkesayet î Berdano!..
Ez te pîroz dikim, ji ber ku te xwe, zimanê xwe û kesayeta xwe parastiye.  

Stenbol

Nizane bi Kurdî bipeyive, heta roja îro ji bo çand û edebiyata Kurdî du kevir danenîne ser hev, ne eyb û ne fedî dev davê Apo û PKK ê û bi zimanekî tund, bi şêwazeke beradayî wan tawanbar dike.
Nizane bi Kurdî bipeyive, dibê ez rewşenbîrê Kurd im û herwiha hêlîna xwe dibe hezar hêkî. De ji wan hezar hêkan jî nehsed û nod û heyşt xerabe ne, yek pûç û dawiya mayî jî nikil kiriye. Ew a nikilkirî jî, bibe çêlik wê bi çi be û nebe çêlik wê bi çi be?

Gelo te heta roja îro çi kiriye?
Gelo hayê te ji te û Kurdayetîya te heye?
Gelo tu Cihangîra Stenbolê didî bi Kurdistanê?
Gelo tu Guney Qahwesî didî bi Enstîtuya Kurdî?
Ne bawer im…

Bi çavê siyasetmedarî li xwe dinêre, lê mixabin siyaset, gava dihere daşirê, li ser kevirê daşirê rûdinê û dibe çireçira qûna wî, tê hişê wî…
Bi çavê siyasetmedarî li xwe dinêre, lê mixabin gava disincirîne û radipelike dîwaran siyaset di bîrê de tê…
Bi çavê siyasetmedarî li xwe dinêre, lê mixabin gava dihere li qahwexaneyê rûdinê û dibe reqereq û şeqeşeqa kevirên okey, politîka di mejiyê wî de bi sobaniyê dilîze… 

Guney Qahwesi:
Ciyê şoreşgerên betilî ye…
Ciyê nivîskarên zikêşî û virikî ye…
Ciyê rewşenbîrên beravêtî ye…
Ciyê şanoger û lîstikvanên qerimî ye…
Ciyê quretî û pozbilindiyên vala ye…

Çend roj berê ji bo dîtina hevalekî ez çûm wir. Bi gavavêtina hundur re, salê heyştê hate bîra min. Bêhna zindana Diyarbekir ji hundur difûriya. Lê zindanek ji binî de hilweşiyayî!
Bêhneke genî ji hundur dihat, lê ne bêhna xwêdan, qilêr û qirêja hefsiyan; ev bêhn, bêhna mejîyên jihevdeketî bû…
Ev bêhn, bêhna hetîketiyê bû…
Ev bêhn, bêhna têkçûyinê bû…

Min çavên xwe gerandin. Serî di ber serî de hemû kesan bi okey dilistin. Ji şeqeşeqa kevirên okey pê ve, deng ji kesî nedihat.  
Biborin, di telewîzyonê de jî, çend kesan li pêşbaziya hespan temaşe dikirin û herwiha hîrtehîrta wan jî di ber re dihat. Te yê sond bixwara ku yên dibezin ne hesp in, ew bi xwe ne…

Hevalê ku ez lê digeriyam, li ser maseya rewşenbîr Umît Firat runiştibû. Ez jî çûm li kêleka wî rûniştim û min xwe kerr kir. Camêran ji min re çayek jî xwestin.
Umit Firat berçavka xwe li ser pozê xwe edilandibû û reqînî ji keviran dianî. Îmana keviran teneke dikir… Kêf kêfa wî bû, li ser hev kevirên bi dilê xwe dikişand û di bin simbela de dikeniya. Sê-çar neqla li ser hev, ya vekir ya jî okey dişarî kir… Qûş li hevalên ser masê diqetand.
Ji nişkê ve telefona wî lê ket…
Camêro rewşenbîr e, ji loma…
Ji qenaleke taybet lê digeriyan. Nivîskar, rewşenbîr û profesorên gibgibe li hev civiyabûn, lê ji ber lîska xwe ya okey brêz Firat derfet nedîbû ku li wir ciyê xwe bigre. Moderator jî, bi telefona xwe ya desta wî ji ser maseya wî ya okey nerehet dikir da ku brêz û rewşenbîr Firat dîtin, nerîn û ramanên xwe yên li ser pêvajoya dawî bi mêvanên sutudyoyê re parvebike.  
Moderator li ser pêvajoya dawî pirs jê dipirsîn.
Destekî wî di nav keviran de bû, bi destê xwe yê din jî telefon girtibû ber guhê xwe.

Nizanim çi jê pirsî rojnameger. Bi heyecan got:
Na, na. Ez qet vê siyasetê napejirînim. Heqê kesî tune ye Kurdan di çavê dinyê de bike terorîst. Kurd ne Kurdên berê ne û herwiha Kurd êdî hesab dipirsin. Heyştê şîn!

Rojnameger:
Bibore brêz Firat, min fêhm nekir.

Umît Firat:
Min ji hevalan re got. Haa! Min çi digot? Belê, Kurd ne Kurdên bêrê ne û wextê hesabpirsînê hatiye…

Rojnameger:
Gelo PKK dixwaze ev şer biqede?

Umît Firat:
Na, na. Te dehê sor avêt, nema dibê tu paş ve vegerînî. Nebû wek we, hûn hîla dikin birê min. Bi telaq bi we re nayê lîstin.

Rojnameger:
Dehê sor! Hîle! Brêz Firat min fêhm nekir. Ji kerema xwe tu dikarî hinekî zelal bikî?

Umît Firat:
Te dehê sor avêt û ev kevir ji min re dibe û herwiha ez pê okey dişarî dikim. Ez qet qebûl nakim tu vî kevirî paş ve vegerînî.

Rojnameger:
Birêz Firat, bi rastî jî min fêhm nekir. Ji kerema xwe hinekî vekirî bipeyive.

Umît Firat:
Ji kerema xwe tu telefonê bigrî, gaveke din ez ê li te bigerim. Ez niha li ber vekirinê me û ez digerim, li ser tayikekî maye. Kevirek were ez ê dişarî bikim. Ya na ev çay, qahwe û dewên me vexwarine wê giş du stuyê min de bimîne.

Ji qewla rehmetiyê bavê min;
Weyle min di tewfîqa xwe niyhî!
Em ê Kurdistanê li ser maseyên okeyê rizgar bikin.
Weyy tîîîtttt! Ji qewla Salih Bezoyê Bezfiroş…

Camêrekî bî navê Şêxo şevekê lî taxeke Stenbolê derdîkeve dîzîyê.
Lê jî kerema xwe nepîrsîn jî mîn, ka ev camêr lawê kê ye û jî kîjan ezbetê ye.

Weke hûn jî dîzanîn, dîzî berê karê mêra bû û herwîha bav û kalên me bî kîrîna dîzîyê pîrr pesnê xwe dîdan û serbîlînd bûn. Kesên dîzî dîkîrîn mêr û merxas dîhatîn qebûlkîrîn û bî serê wan dîhat sond xwarîn…

Jî Adem û vîr de dîzî mêrxasî hat qebûlkîrîn…
Heta ku berî Şêxo destbavêjê jî, dîzî mêrxasî bû, lê ku Şêxo destavêtê û pê ve, bû hetîketî û tewtewetî…

Ademê bavê mîn û we, sêv dîzî, kesî ew kîrîna wî jê re nekîr qebhet û hetîketî û berê xwe jê neguherî…
Hesenê Meco, bî salan pez û dewarên xelk û alemê dîzî, kesî jî apê Hesen re nego pozîka sola te xwar e…
Mamedê Eyşokê, pez û dewarê xelkê dî hundurê hewşên wan de serjêkîr û goştê wan pez û dewaran jî ne eyb û ne fedî lî dîkana xwe ya qesabîyê fîrot xwedîyên wan, kesî ew şermezar û qûna wî jî dax nekîr…
Sîltanê Şêxê kew û mîrîşk bî xelkê ve nehîşt, xanî bî xanî, qul bî qul, pînîk bî pînîk gerîya û kew û mîrîşkên xelkê tevlî hêkên wan dîzî, kesî kîrê wî nekîr dîya xwe an dîya wî…
Enwerê zavê Dîyab, gund bî gund gerîya û ker û bergîrên gundîyan gîş dîzî û ew ker û bergîr bî qemyonan barkîr bajarên rojava da ku goştê wan bîkîn sucûq, salam û sosîs, kesî wî bera ser jîna xwe neda…
 Xwedê taela heqê Şêxo nehêle!
Qey Şêxo jî Eyşîka Ereb e…
Lê xuyaye hayê Eyşîka Ereb jî jî Şêxo tune ye…

Werhasîlî kelam em vegerîn ser mîjara xwe.
Belê, şevekê Şêxo, Şêxoyê me yê Dîyarbekîrî lî taxeke Stenbolê dîkeve mala camêrekî dewlemend û tîrkperest.
Xwedîyê xanî jî vexwarîna araqê jî ser hîşê xwe çûye û bêhîş lî ser nîvînê xwe merîxîye. Xewa jînê jî gîran e…
Derî û şîbakeyên xanî mîftekîrîne.
Şêxoyê me lî xwe naheyîre û dî taqîka daşîrê re xwe bera hundur dîde. Wek mîrov fîl dî qulîka derzîyê re derbas bîke, ew zîrgamêşê Şêxo çawa dî wê taqê re derbas bûye, hê jî ber bî ser mîn ve nare…
Şêxoyê me çawa dîkeve salona xanî, çavê xwe lî hundur dîgerîne. Tîştê ku wê pere bîke dî çav xwe re derbas dîke û çî dîkeve ber wî radîhêjê…
Telefon, cuzdan, saet, hungulîsk, bazîn, guhar û hwd. çî dîbîne dîxe bêrîkên xwe. Lî xwe dîzîvîre ku jî hundur derkeve, çavên wî lî dîwêr asê dîmîne. Lî dîwêr wêneyê Dewlet Bahçelî û ala MHP dardakîrîne.
Dîzê nîvşoreşger Şêxo, nîkare bî xwe, bî dîwêr ve radîpelîke û herdu wêneyan berjêr dadîxe, dîke destê xwe û berê xwe dîde daşîrê.
Şêxoyê me destê xwe davê kêlekên taqê da ku hîlkîşe jor û bîreve, dîbe qurequra nava wî. Destên xwe jî taqê bera dîde, pantor û bînderpîyê xwe jî xwe dîşeqîtîne û kewara qûna xwe datîne ser kevîrê daşîrê. Qûna xwe lî ser dîedîlîne û pîrînî jî bîn wî tê. Bî wê pîrînîyê re weke ku orgazm bîbe, çavên xwe dîgre û zîmanê xwe bî dora devê xwe dîxe û jî kezeb dîbê; “Ooooxxxx!” Kêfxweşîya wî xwe lî wechê wî dîqewîmîne…
Şêxoyê me karê xwe yê pîroz dîqedîne û çavê xwe lî kaxîz an paçîkekî dîgerîne ku qûna xwe paqîj bîke, lê mîxabîn, ne kaxîz ber bî çavê wî dîkeve û ne jî paçek û kevnîkek…
Dî ber xwe de dîbê, nahlet lî çavê şeytên bê, ma wan ê ku mîn jî dîwêr kîr jî bo çî ye û wê jî çî re bîbe. Ma ku kêrî mîn û tîştekî wîha nê, gelo wê kêrî çî bê? Camêr herdu wêneyan xweşîk lî hev dîpêçe û bî qûna xwe dîxe. Qûna xwe pê paqîj dîke û davê nav gûyê xwe. Sîfonê jî nakşîne û lê dîxe û dîhere…

Xwedîyê xanî bî xwe dîhîse ku mîzê zor dayîyê. Bî serê efendîyê xwe dîgre û berê xwe dîde daşîrê. Derpîyê xwe jî xwe dîşeqîtîne ku bîmîze, çav dî serî de dîbîn tas. Şaş û matmayî lî gûyê Şêxo û wêneyên dî nav wî gûyî de bî sobanîya dîlîzîn dînêre.
Feqîro lî qûn rûdînê û dîbe qûreqûra wî dîgrî; hêsîr çarçîpîk jî çavên wî dînîqutîn erdê…
Bî gîrîyê wî jîna wî bî xwe dîhîse û revî revî xwe lî daşîrê dîqewîmîne. Tê dînêre ku mêrê wê lî qûn rûnîştîye û hêsîran dîbarîne. Destê xwe dîde ber devê xwe û bî xemgînî dîbê:
Şemsedîn, ha Şemsedîn! Ma dîsa gû lî te esîrîye kuro? Qey tu qebîz bûyî law?

06.02.2010- Stenbol