Xelîl qirqilî reng lê çû, soro moro bû. Yekî got “ Xelîl beg çi bû? Tu çima aciz bûyî geloş? “ Xelîl got “  Tiştek tune .“ Lê rewşa Xelîl qe wilo nedigot, bi hêrs bû. Xalê Sidîq bi me re  suhbet kir, çay vexwar û xatir xwest çû.

       Me gazî Xelîl kir hela çi bûye çi qewimîye ku hêrs bû. Xelîl hat, bêhn lê çikyaye, fişe fişa Xelîl e, got “  Ji bo xwedê ev Sidîq dîn e an xirifîye gelo! Qe ji temenê xwe jî fedî nake ! Hatîye ji min re dibê “Bira bila mirov  qûnek be lê ne keçel be, qûnekî tê veşartin lê keçeltî nayê veşartin ne wilo “ Lêbûm min lêxista, ji bo xatirê we min xwe girt “

Me ber dilê Xelîl da, aram bû, werhasil.

   Bi sê telaqê bêfitû,   hemû dinya  di derbarê Kurdan de “ qûnektîya” dewletên dagirker zane  lê vedişêrin. Wê ew roj were dewletên dagirker bê derpê bimînin  û hemû cîhan qûna wan  bibîne çito qûnek in. Ewil dora Surîye, paşê di rêzê de Îran û Virko heye, dem dema tillîlî ya Kurda ne, we got çi cîgerim !…

Bavê wî mirovekî pir serhişk bû. Hat ba wan, li cem hevalê wî sîlek avêtê û jê re got “ Tu çi wek anotîya digerî ? Çima naçî zevîyê naxebitî ? “

Ev sîle pir li zora xortê me çû, qehirî, xortê me fikirî ku biçe bigihê gerîla û biçe serê çîyê.

      Tarî kete erdê, xortê me berê xwe da çîyê û çû gihîşte gerîla. Ji wir ew şandin kampa Bekaayê. Çendekî li wir telîm û perwerdebûna gerîla dît.

Dît ku ev ne karê wî ye, poşmam bû. Rojekê ji fermandarê gerîla re got “ Heval, ez ji qehra bavê xwe xeyîdim û hatim tev li we bûm, ne bi dilê min e. Ku destûra we hebe ezê vegerim mala xwe. “

Fermandar got “ Ez daxwaza te ji komîta berpirsîyar re bêjim hela çi biryarê didin. “

Çend roj derbas bû, fermandar gazî xortê me kir jê re got “ Tu ji bo çûyînê israr (heter) dikî, tu zanî tu niha dibî çi?”  

Xortê me got “ Ezbenî ez bûme çi ? Bi rastî nizanim. “

 Fermandar  bersivand “ Tu niha bûyî xayîn û cezayê xayîntîyê jî kuştin e. Dixwazî vegere biçe mala xwe “ werhasil.

     Xortê me, hindî girîya perîşan bû, çav lê werimîn. Hevalekî wî jê pirs kir : “ Heval çi bû, tu çima digirî ? “ 

Xort got “ Çawa negirîm, ji bo sîleyek  bavê xwe revîm hatim, li vir jî bûm xayîn heval “ wesselam.

    Ez niha şaş û metel mame, pîvana “xayîntîyê “çî ye? Kê dipîve, çi dipîve? Bi çi dipîve?  Kê ev raye daye kê ? Kî sînorê wê kifş dike? Li gorî çi tê nirxandin? Kî bi kî re xayîn e? Kî ji kî re xayîn e ? Ê de ka were ji nav derkeve  yabo!

 Karsazê Sêwazî behsa çend xirmezinên devera xwe kir.Dor hate  yê Elezîzî, bi kelogirîn got “ Keko wexta dêya min mir, piştî wê bavê min di 60 salîya xwe de cardin zewicî ; jinikek ji xwe pir cîwantir anî. Min mereq kir hela bavê min dikare bine vê jinika cîwan  yan na .“

Yê Sêwazî got “ Êê, tu çima digirî lo?”

Yê Elezîzî got “ Keko min şeva ewil di  qula derî re li wan mêze kir, çi bibînim ? Tiştekî ecêb bû,  xirê bavê min bi qasî xirê kerekî bû, tu bawer bikî. “

Yê  Sêwazî bi  ken got “ Estexfirila,wey sed maşelah! “

Yê Elezîzî yekser girîya û got “ Çi maşela keko! Fiqara dêya min çiqas zehmet dîtîye, dibe ku ji ber xirê bavê  min bû ciwan çû ser dilovanîya xwe “ werhasil…

Yê Sêwazî got “ Na kuro dîn nebe, tu jin ji ber xirê mezin (gir) namire, ku wilo ba ji wê qulê zarok derdikevin; li ber zaroka xir pir biçûk dimîne ne wisa. “

Li ser vê gotinê yê Elezîzî aş bû, girîn berda û kenîya.

Kurdên me antîke ne, bûyerên wisa diqewimin mirov nizane bêje “ maşelah “ an jî bigirî. Jîyana Kurdan tevlihev bûye, şahî û xemgînî bi hev re tê de cîh girtiye. Ev jî tiştekî taybete bi rastî, divê bê vekolîn we go çi ?

          Li nêzî gund kerek bi cehşik rastî wan tê, bera kerê didin ku bininê. Ker direve, Memo cehşikê digre dike newalê. Paleyên di zevîya hember de genim diçinin wana dibînin. Yek ji wan paleyan bi dizîka tê ser newalê li wan mêze dike, hela çi dikin.

         Heso cehşikê serpiştî radizîne, Memo jî pê digire ku ranebe ser pîya. Heso  çavê xwe digire fîlmê porno xeyal dike, devê xwe dike devê cehşikê û dine cehşikê. Heso doxîna xwe dikişîne û dor tê Memo.

Memo dibê “ Kuro te çima devê xwe kire devê cehşikê lo ?”

 Heso dibê “ Law ma di fîlm de mêrik jî lêva jinikê nedikir devê xwe oxlim. “

 Wehasil, Memo jî agirê xwe di cehşikê de divemirîne.

       Pale ji nişka ve deng li wan dike dibê “ Kuro lawo hûn ji xwedê natirsin  we niha cehşikê, hela we niha cehşikê her çi be; îca we çima lêva cehşikê kire devê xwe, hûn qe fedî nakin ? “ filan bêvan.

 Heso û Memo dibên “ Na lo me neniha cehşikê, te şaş dîtîye, me cehşik kedî dikir. Em ketine ber bextê te ji kesekî re nebêjî ha “

       Pale berî wan tê ji yên din re sosreta Memo û Heso dibêje. Pale ji kena ji xwe ve diçin. “ Pale dibên “we nîhayê “ Heso û Memo dibên “ me nenîhayê “ wesselam.

       Ev wek mesela KCK î ya ye ellawekîl. Serokê bin erd dibê “ KCK rêxistinek  îllegal û çekdar e.” Ew jî dibên „ Em bêçek sîyaseta sivîl dikin.“

 Ka mirov ji kîjanî bawer bike nizane , gelo kî rast dibêje ?

Kurdistan

Rojekê jinikek sosyete ji ber êşa diran , bi  tirs diçe diransaz. Diransaz  xêrhatinê lê dike û dibê “ Keremke li paldankê rûnê ez mêzekim çi bûye?”

Jinik neçar li paldanka diransaz rûdinê . Diransaz haceta xwe hildide destê xwe û dibê “ Ka devê xwe veke xanim “

Dibe  ayyy, offf a xanimê, diransaz dibê “ Te hîna devê xwe venekiriye û min hacet li diranê te nexistîye, tu çima dikî ayyy offf ? “ 

Jinik bi dengekî nimz dibê “ Xwezî ez niha bizama, min  zarokek bianîya dinyayê ji vî halî hêsantir bû. “

 Diransaz hacetê dike devê jinikê , jinik cardin diqîre “ Ayyy offff ! Zayîn ji vî halî hêsantire “ filan û bêvan.

Diransaz  ji nişka va haceta destê xwe datîne dibê “ Deqekê misade bike (destur bide) ez paldankê eyar (mîheng) bikim, dixwazî ez zarok çêkim, bizê; naxwazî ezê diran çêkim “ werhasil.

Ev mesele wek mesela “xwelîserîya demokratik”e, em bixwazin jî nexwazin jî dibên “Emê ji xwe re herêmek hegemonîk çêkin, Kurd çi xwelîyê li serê xwe dikin bila bikin” cîgerim….

Kurdistan

 Jinika Îngilîz dibê “ Ez tiştekî nakim û nabêjim jî “

 Jinika Fransiz dibê “ Ezê biçim  ba delalîyê xwe bila ew li  ber dilê min bide”

      Jinika Îtalyan dibê “ Ezê herim wê jinikê bikujim “

      Jinika Yunanî dibê “ Ezê herduyan jî bikujim “

      Jinika Tirk dibê “ Ezê bêjim na, mêrê min tiştekî wilo nekiriye “

      Dor tê jinika Kurd, ew dibê “ Ezê bêjim heke mêrê min kiribe qenc û xweş  kiriye “ werhasil.

Bavo ez difikirîm min digot “ Ev parlamenterên me, melayên me û şaredarên me li Bodrum’an li odeyên otêlan bi jinikên nermik û germik  re tên girtin, gelo çima pîrekên wan bêdeng dimînin, bertek nîşan nadin ?!”  

Nexwe, di bin de, di hîm de  ev tespîta sosyolojîk heye!

Ez  belengazê xwedê çi zanim karên çirto virto, yên kirine bila serê xwe pê re biêşînin, ma ji me re çi  lo…

Pîreka wî Xasê jî  dibê “ Tew lolo îcar jinika duhem  tîne, kê rêya te girtîye biçe bîne. Tu kê ditirsînî dîno ? “

 Ev yarenî gelek caran hate kirin.

    Îbo di vê cejna qurbanê de kavirek kirîbû ji bo boraqê. Serjêkirina boraqê ku li kûçe û kolanan qedexe ye, ew û xwarzîyê xwe pezê boraqê hildan çûn pala çîyan da ku di nav daristanê de serjêkin.

Xwarzî berê  peza xwe ser jê kir, paşê hat ku kavira xalê xwe, ya Îbo serjêke.

Îbo got “ Xwarzî, mirov bi xwe serjêke xêra wî herî mezine, bise ez bi xwe boraqa xwe serjêkim. “

 Xaltîka  Xasê got “ Lo merûmo tu nikarî, bise bila  Cemîlo serjêke. “

 Îbo got “ Wehhh ez çawa nikarim? Qesem bi xwedê ez dikarim gamêşekî  serjêkim lê. “

Cemîlo ji xalê xwe re got “ De başe, madem ku tuyê bi xwe bikî ez jî herim boraqa xwe bigurêm (selixînim) .“

Îbo kavir anî ji bo serjêkirinê bide razandin, kavir pelpitî Îbo bi ser qûna xwe de ket û kavir  ji destê Îbo filitî revî. Kavir berê xwe da nav daristanê, Îbo li pey baz dide. Çi fêyde bêhn li Îbo çikîya, kavir çû winda bû.

     Werhasil, Îbo, Xasê û Cemîlo daristan serobin kirin, tarî kete erdê kavir nedîtin. Dev jê berdan û por poşman zivirîn. Îbo carê carek dibê “ Mîratê tu dibê qey erd qelişî ew tê de çû xwarê winda bû,  heyfa kavira  min. Nebû qismet ez bikim boraq, wê bibe xwarina gurê gewrik, ne bi xêr. “ 

Xaltîka Xasê got “ Îbo, waye qûna te nagire tu berxikekî serjêkî; îcar tuyê bi vê qûnê pîreka duhem bînî belengazo ! “ 

We rhasilî kelam… 

Xuyaye ev mesela me Kurda ye bavo! Hinek rabûne dawa serokatîya netewî li me dikin. Reben belengazno, hûn hîna li pey qûna Kemalîstên  dewşirme, li pey Baasçîyan, li pey Ayetûlahên Faris wek kelemperekî di gindirin, hûnê bi vê qûnê bibin serok û rêbaz, tew lolo dilo!

Kurd ne berxikê bavê kesî ne cîgerim…

Kurdistan

     Rojekê telefon hat, xortê Kurd ji dayîka xwe re got “ Dayê, li ba te bê edebî nebe bûka te niha li nexweşxanê ye, hûn dikarin werin gelo? “

 Dêya wî got “ Kurê  min xêr e ? Çi bû?”

 Xortê me şermokî got “ Xêr e, dayê bûka te raza, jê re keçikek bû “ Dayê tatêl girt, li mêrê xwe gerîya, agahî dayê ku were û bi hev re biçin nexweşxanê.

     Keçika wan ya biçûk Zeyno ji dêya xwe pirtir bi tatêl bû, dixwest bi lez biçin nexweşxanê. Dêya Zeyno got “ Keçê tu çima lez dikî? Bavê te di rê de ye, bila were emê biçin ha “

Zeyno got “ Dayê ma tu fêm nakî, em berî Tirkan biçin tif devê pitikê bikin; bila xûyê wî bişibe yê me.”

Dê bi kenîn  ji xwe ve çû werhasil.

       Gelo wextê ev xwarzîyên Tirka yên Kurd ji dayîkên xwe bûn, yekî/yeka wek Zeyno bi aqil tunebû tifî devê wan bikirna  ku bişibîyana  me ?

Hûn bawer bikin  em cezayê ne tifkirinê dikişînin, hûn çawa difikirin gelo?

      Rojekê lî qehwexanê rûniştibûn, mijar kirinên qereçîyan bû. (Ez pêşîn ji Qereçîyan leborîna xwe dixwazim, ew jî mirov in û li gorî xwe xwedî rûmet in) Lê devê kîjan gundî vedibû ji Qereçîyan re digotîn Kurd û pê re jî bi hev re gotîn “ Kurd hatin wiha kirin, wiha dizîn, wiha nizam çi kirin .“  Mamosteyê Kurdperwer soro moro bû, ji hêrsa badîna çay (îskan) li erdê xist û rabû pîya.

     Gundî metel man, tu wate nedan  vê tevgera mamoste. Yekî got “ Mamoste efendî,  çibû ? Tu çima aciz bû? Kesekî ji te re tiştekî nebaş negotîye, tu çima îskana çayê li erdê dixî ? Ev lî me heqaret e…” fîlan û bêvan.

      Mamoste sor bibû, bî hêrs  got “ Lo lawo  heqaret be ,we navê Kurdan kiriye Qereçî û hûn ji sibe da li min heqaretê dikin. Hûn qe fedî nakin, şerm nakin? Şerma mezîn ya we ye lo. “

 Gundîyekî got “ Mamoste, bîbore welehîn ji berê de heta niha me nizanîbû ji wan re dibêjin Qereçî, me ew Kurd dizanîbûn. “

Werhasîl….

      Lî ber mamoste gerîyan, qanî kirin û cardin suhbeta xwe dom kirin.    

      Îro jî navê hemû Kurdan kirine PeKeKe. Di mizgeft û xwendegehên xwe de, di malên xwe de û li her derê bêperwa li Kurdan nifiran dikin, de were temûl (dîyax) bike, ka wê çawa be ?!

 Nîşe: Cejna we ya boraqê pîroz be gelî lotîkxanecîyan.

     Rojekê jinikek (pîrek) hat bi Remezan dinga xalîçan da vekirin û yeko yeko lê mêze kir, bihayê wan pirskir. Got “ Ez biçim hinek bifikirim, werim. “ Jinik çû û du seat (demjimêr) şûn de cardin hat, dîsa xalîçe da vekirin. Werhasil, jınık di rojê de çar caran dinga xalîçan bi Remezan da vekirin û ne kirî, çû. Êvarê bi mêrê  xwe ve cardin kete firoşgehê, got “ Min îcar mêrê xwe jî anî bila ew biecibîne. “ Remezan çarneçar cardin dinga xalîçan vekir, jınık û mêrê wê lê mêzekirin û dîsa bêbiryar ma.

    Remezanê belengaz di xwêdanê de yek nefes mabû. Jınıkê got “ Em biçin, sibe ez bi jınıka cînarê xwe re werim, bila ew ji min re bibe alîkar û biecibîne.”  Remezan  êdî hatibû dawîya sebra xwe, jı jınıkê re got “ Qey jınıka cînarê te ev mêrê  te eciband, ku tu pê re zewicî ? “  Pilqîn bi mêrê jinikê ket û got “ Wey rehmet li bavê te, te çi xweş got. Vê jinikê emrê min xwar maye hestîyê min “

Weehasilî kelam…

     Ev jî mesela hinek Kurda ye. Hinek Kurdên me Kurdan wek kurtanê kerên xwe dibînin, dixwazin xwe li ser wan ferz bikin û piçek şexsîyeta ku bi wan re maye jî tune bikin. Anîne wê astê ku dibên “ Cilê hûn li xwekin emê biecibînin, pêlava lingê we emê biecibînin, şorbe ya we ya vexwarinê emê hilbijêrin, hest û ramanên we emê diyar bikin, xweserî û xwelîserîya we emê  biryar bidin, nedewletbûna we jî bi destê me ye”filan û fistan.

    Erdheja herî mezin ev e, çimkî Kurdayetîya me dikujin bavoooo !

    Êê wele tiştek başe, emê bi kîjan jinikê re bikevin bin lihêfê jî hûn biecibînin bela temam be looo !….Hûn nesax em jî ne silamet cîgerimmm,  hela heta ku diçe…

( Erdheja Wanê di dilê me de konê şînê ava kir.Serê gelê Kurd sax be.)