————————————————–

Çûçika zer (zelole) / Kara başlı çinte / Black-headed bunting / Emberiza melanocephala

Tatilbarik / Karabatak / Great cormorant / Phalacrocorax carbo

Qarît-barît-sûsik / Bıldırcın / Common quail / Coturnix coturnix

Şeşxapînok (şivanxapinok) / Çobanaldatan / Nightjar / Caprimulgus europaeus

Werdeka serkesk / Yeşilbaş / Mallard / Anas platyrhynchos

Tariq Haşimî, di derbarê dadgehkirina parêzer û zêrevanên xwe de axivî û got ku îfadeyên wan bi darê zorê, di bin êşkenca zebanîyên Nûrî Malikî de hatine girtin. Haşimî gotin anî ser piştgirî û xwedîlêderketina şexsê wî û got: “Binerin cîgerim, serok Barzanî di vê pêvajoya dijwar de piştgirîyek mezin da min, xwedî li min derket, ez radestî wî bêbavê Malikî nekirim. Lê mixabin mamê me Talabanî wek serok Barzanî piştgirî neda min, ji xwarina goştê elokan pêve tiştekî din nedihat bîra cenabê wî. Ma law elok ji min çêtir û qîmettir bûn? Ma qedrê min wek qedrê elokekê jî li cem mamo tunebû baba” û derd û gazindên xwe anîn zimên.

Ez serê we bêşînim û neêşînim, Tariq Haşimî lotikek bêîman li mamê me Talabanî xist û xwarina goştê elokan lê kir jehr. Îcar piştî vê lotikê wê mamê me xwedî li alîkarê xwe derkeve yan na, aha ez wê nizanim wesselam…

Stenbol

Nûrî Malikî van demên dawîyê bi dijwarî êrîşî hikûmeta Kurdistanê û serok Barzanî dikir, ew wek diz û gendel bi nav dikir û digot ku “sextekarîya herî mezin li Kurdistanê tê kirin”. Lê piştî ku serok Barzanî serê wî paşûpê xist qûna bavê wî û belgeyên dizîya wî eşkere bûn, sedema êrîşkarîya Malikî ji derket ser rûyê avê.

Xuyaye Malikî ketibû tirsa ku belgeyên dizîya wî derkevin holê û paşûpê li kerê siwar bibe. Ji ber vê jî êrîşî Kurdan dikir, gunehên xwe dixist stuyê Kurdan û digot “sextekarîya herî mezin li Kurdistanê tê kirin”. Lê bi eşkerebûna belgeyên dizîya qûnek Malikî, êdî dinya û alem pê hisiya ku Malikî serokê dizên Iraqê û gelên Iraqê ye, soza ku daye xelkê binpê dike û siyaseta dizî û gendelîyê dimeşîne.

Hat zanîn ku Malikî begefendî bi dizî bi milyon dolaran petrol firotiye Îranê û herweha 150 milyon varîl petrol firotiye şîrketên biyanî, bi milyonan dolar û euro bera bêrîka xwe dane.

Ê ji berê de dibêjin “dizê malê ji malê ye” ha!

Ma di Rojhilata Navîn de kesekî ku bibe serokê dewletek Ereb û dizîyê neke heye? Aha Malikî jî yek ji wan qûnreşan e ellahwekîl….

Hewlêr

 Kurd heta kîjan radeyê giyanparastî ne?
Di siyasetê de ziman nasname, di perwerdeya zanistî de giyan e.
Qedexekirina serdestan ji zimanê kurdî re ji ku derê tê?
Dema yek bibêje ez kurdperwer im, lê ziman girîng nebîne!?
Partiya ku zimanê zarokên min neparêze, nûneriya zarokên min nake.
Tirkbûn û erebbûna kurdên li Ewropayê ne gunehên ereb û tirkan e.

Giyanê mirov mîna darekê ye, dikare hişk bibe û dikare di heman demê de têr bibe. Tu li kîjan xakê biçinî, dê fêrî wê axê bibe û rih û kokên xwe pêde berde. Piştî demekê, tu wan kokan hilkişînî û li xakeke din biçînî, dê rengê wî darê zer bibe û dibe jî ku qet nejî. Yên mirovan, ew kok û rih giyan e. Ew giyan jî, ji biçûkanî de ji der û dorên xwe tê avdan û nehêsane ku bi mezinayî tu wî giyanî biguherînî û ji nû ve perwerde bikî.
Berî ku em têkevin nav xirecira siyaset û aboriyê, em ji xwe wekî ezmûnê dest pê bikin.
Dema ku em koçberî welatekî biyan dibin û bi taybetî di temenekî mezin de, em şerpeze û perîşan dibin, ne wekî zarokên xwe ku li van welatan jidayik bûbin. Ev temen û têkildarî jêre dibêjin perwerde. Taybetmediya civatekê roj bi roj bandora xwe li kesayetan dike û mîna basikekê li ser giyanê wan tê raxistin û ew bandor jî ji zimanê dayikê dest pê dike. Di wî zimanî de, ken, girî, xwarin û vexwarin, muzîk, reqs û dîlan têne şirovekirin û xemla jiyaneke taybet diyar dike. Ez li ber muzîka zimanekî biyanî kêfxweş dibim lê serxweş nabim. Dibe ku dengê Şakiro bi kurdekî dagirbûyî nexweş be û bi ermeniyekî wekî Gerabêtê Xaco xweş be. Ew jî ji sedema têkiliya temenî dûdirêj e.
Belkî hinek kes naxwazin vê gotinê bêjin û vê dîmenê wekî tewanbariyeke siyasî û têkçûneke giranî li xwe bipîvin, lê rastiya wê dagirkerî û pişaftin e. Di baweriya min de… heta ku em xwe ji vê dagirkeriyê rizgar bikin divê em wê wekî heye destnîşan bikin û bi wêrekî li van tiştan mikur bên, ne ku em behaniyan ji vê dagirkeriyê re bibînin û em bibêjin; giyanê netewî dikare di zimanên biyanî û serdestan jî bê parastin.
Parastina taybetmendiya netewî û bi taybet ya kurdan ji rizgarkirina hemû alavên bikaranîna mirovatî pêk tên.. û ziman yek ji alavên dan û standina civatê yê giyanî ye û yek ji girîngtirîn stûnên hebûna neteweyê ye. Dema ku siyasetmedarekî tirk dibêje zimanê kurdî ne zimanekî dewlemend û rewa ye, dema ku rêjîmeke wekî Beas ziman qedexe dike, ev ne nîşanên dilpakiyê ne. Ew mebesta tunekirina zimanekî ye û bi tunekirina wî zimanî, tunekirina netewa kurd plan dikin. Lewma heta ji me bê divê ev ziman wekî zimanê rih bê parastin. Ev yek jî di pêşinyara kek Jan Dost de reng vedide.  Derbirîna nivîskar Fêrgîn Melîk Aykoç girîngiya ziman ji bo avakirina giyanekî kurdewer diyar dike dema dibêje; “Ev bîst û pênc sal in ku ez bi tirkî napeyivim. Bi kurdî ders didim, bi kurdî dinivîsim, bi kurdî dixwînim (sê zaravayan), li televîzyonên tirkî nanêrim, restorantên tirkan de nan naxwim. Cihê ku ez diçim, eger tirkî ji wir nereve, ez xwe di nava îxanetê de hîs dikim.” Ma ku ziman ew qas girîng nebûya, dê çima ew qas sal pêve bihata girêdan, tevî ku nêrîna li çand û nerînên din jî pêwîst e.
Giyanê ku têr bi zimanê kurdî hatibe avdan, dê ew giyan mîna guleke xwezayî bêhna kurdayetiyê jê bifûre, lê dema ku kurdayetiyê bi zimanekî din bike û fikr û hizrên xwe bi zimanên serdestan bihûnin, -çi nivîskar, çi siyasetmedar- dê mîna guleke naylon tenê bi rengê xwe gul be û bi bêhnvedana xwe tiştekî din be. Zanista zimanî û lêkolînerên di vî warî de dibêjin; zarokên ku bi zimanê dayikê têr bûbin, di zimanê din jî serkeftî ne. Lê parastina giyanê zarokekî roleke mezin di mezinatiya wî de dilîze. Ziman hemû baş in, hemû pîroz û dewlemendiya şaristaniya mirovatiyê ne, lê zimanê dayikê makzemîna dewlemendiya giyanê netewî ye. Şerê ku bi sedên salan bi rê ve çûye ne tenê şerê xakê ye, belê şerê parastina giyanê mirovî ye jî û ew giyan bi zimanê kurdî parastî be xweşiktir û bedewtir e. Ev mijar girîng e, em ji hêla wêje û zimanî û berhem vedikolin, lê girîngî bi çend kesên di hêla felsefî de zaniyar bin heye. 

ar-oskan@hotmail.com

Li gora saloxdanên sîxurên me, dibêjin tîma Kurdistanê û tîma Morîtanya hatine himberî hev, ketine kozik û kemînên xwe, şêwr û mişêwrên xwe danîne  û dest bi şerê fûtbolê kirine. Di enecama şerê fûtbolê de, tîma Kurdistanê 3 golên qerase xistine qûna lîztikvanên Morîtanya û tîma Morîtanya jî mîrkutek li nav serê lîztikvanên Kurd xistiye. Ango Kurdistan 3 Morîtanya 1.

De xwedê qiwetê bide tîma Kurdistanê rebbî…

Filistîn

Kurdê germik û nermik, kilê çavê Kurd, biyanî û Almanên bajarê Ludenscheîd ê, axayê eşîreta Bûbilanîyan,tekoşerê Partîya Çep (Die Linke) û evîndarê  Demokratîk Lotikxane Partîsî Yasîn Kut, di 03.06.2012 an de dikeve muzeya bajêr û bi saxî dibe muzelix. Şaredarîya Ludenscheid ê  wê jiyana Yasînê me di muzeya bajêr de pêşkêşî temaşevan û serdêran bike û wî, xebata wî, paşeroj û pêşeroja wî bi awira gelemperî bide naskirin.

Helbet ev bûyer ji bo Kurdekî û ji bo temamê Kurdan serbilindî û şanazîyek e. Wê di wê rojê de çapemenîya Alman, Kurd û biyanî jî beşdar bibe û wê li ser jiyana Kurdan û biyanîyan bi axavtin.

Bi vê minasebetê, Yasînê me temamê dost û hogirên xwe, Kurdên welatparêz, di 03.06.2012 an de (roja Yekşembê) dawetî vê şahîya şaredarîya bajarê Ludenscheid ê dike û hêvîdar e ku wê Kurd di wê rojê de wî bi tenê nehêlin..

Vîtamîn  A ya ku di kezeba me de tê depokirin, bedena me ji madeyên xuisardar û nexweşîyan diparêze.Di sîstema xweragirîn û çêbûna proteînan de bi bandor e. Di tevahîya organan de pêşketin, tamîr û mezinbûnê hildigire ser xwe. Ji bo çerm, hestî û por gelek pêdivî ye. Her weha toşbîyê/ bezên tîmûs  ku alîkarîyek mezin didin sîstema xweragirînê diparêze û normal xebitîna wan pêk tîne. Heke ji hewcedarîyê zêdetir û demek dirêj bê xebitandin, wê xebata toşbîyên/ bezên tîroît û /hizarpirtik/panqireasê kêm bike. Bi kêmbûna vîtamîna A, di dora çavan de sorbûn, bi şev kêmdîtin, nexweşîyên çerm, zûkalbûn, li hember nexweşîyan bêmeferî û lewazketin, di mezinbûna zarokan de hêdîbûn, li cem zilaman nemêrî  û li cem jinan stewrbûn pêk tên.

 Di rêyên xweristî re bi destxistina vîtamina A:

Piranî di mêlak/kezeb,tevahîya goştên sor, masî, hilberînîyên ji şîr tên, hêk, pirteqal, sêv, zebeş, gundor/petîx, alûçe, xox û tirî de peyda dibe.

 Vîtamîna B1(Thîamîne)

Vîtamîna B1 di xebitîna sîstema hêrsê de gelek bi bandor e.  Pêşîya nexweşîyên hêrsî û jarbûnan digire û ji bo kîlogirtinê dibe alîkar. Li hember têrnekirinên bêhndanûstandinê, qebizbûn û bêîştahîyê gelek bi fayde ye.

Di rêyên xweristî re bidestxistina wê:

Lobîyên (fasûlî)hişk, hêk, heyvanê bîra, birincê qahweyî, hilberînîyên deryayî û di tevahîya habûbatan (zerzewat) de peyda dibe. Bi rojane hewcedarîya kesekî 1,5 mîlîgram e.

Vîtamîna B2 (Rîboflavîne)

Vîtamîna B2 ji nêzda bi kezebê re eleqedar e. Guherandina proteîn û karbonhidratan ji bo enerjîyê , jiholêrakirina bêxwînîyê, nûjenkirina soregilokên xwînê, çêbûna antîosîdanan û nûjenbûna tevnên beden pêk tîne. Ji bo berterefkirina edavgirtinên/kurmîbûnên dev, ziman û rûvîkên zirav zêde bikêrhatî ye. Bandora wê ya Di çavan de pêknehatina avareş/katarak bi bandor e,bandora wê ya ji bo nexweşîyên çerm û mîgrenan heye.

Di rêyên xweristî re bidestxistina wê:

Di behîv, heyvanê bîra, penîr, goştê çêlek û mirîşkan, gurçik û genim de peyda dibe.

 Vîtamîna B3 (Nîcotnîamîde )

Vîtamîna B3  guhertinên rûn /dohn, proteîn û karbonhîdratên di bedena me de dike enerjî û bi fayde ye. Tekûz xebitîna sîstema givirandinê /mehandinê û rûvikan pêk tîne. Ji bo sererastkirina fonksîyonên mejî, bêhalî, xewarbûn, deprasyon, parastina tendurustîya çerm xwedîyê cihek girîng e.

Di rêyên xweristî re bidestxistina wê :

Herî zêde goştê çêlekan, brokolî, gulkelem, karnebihar, gêzer, penîr, arvanê genimnok, genimê stenbolî, gilgil, hêk, masî, şîr, kartol û bacanên sor/firengî /şamik/ an de peyda dibe.

Vîtamîna B4 (Adenîne)

Vîtamîna B4 ji bo spîgilokên xwînê pir girîng e. Têrzayîn û nûjenkirina hucreyên xwînê pêk tîne. Heke bi qasî hewceye neyê standin, dibe sedemê madarê kêmbûnên spîgilokan.

Di rêyên xweristî re bidestxistina wê :

Di kartol, zerika  hêkê, fêqî, kelem, bacanên sor û goşt de peyda dibe.

- Lê binerin û Kemalîstên Kurd, ew kesên ku pesnê Mistoyê Selanîkî didan û digotin “tilîya wî di qetlîama Dêrsimê de tuneye, Mistoyê kor dostê Kurdan bû, Mistoyê kor mêrê dêya me bû, Mistoyê kor demokrat bû” filan û fîstan bînin ber çavên xwe.

- Lê binerin û bi çavên serê xwe bibînin bê kafirbavan di 1937an de, li Dêrsimê çi anîne serê zarok û jinên Kurd, çawa ew şilfî tazî li hev kom kirine û dest avêtine namûsa wan.

- Lê binerin û misilmantî, demokratî, sosyalîst û kominîstî, bratî û nemirovatîya dolheramên Roma reş bibînin.

- Lê binerin û qewîtî û hawara Dr. Nûrî Dêrsimî bînin bîra xwe.

Dibêjin xwedêgiravî lotikên wî gelekî dijwar bûn! Îca rojekê, li wan çol û riyên dora Topiz, gundê ku Hisko lê axa bû, siwarekî li hespê pêrgî Hisko tê, lê wî nas nake û jê dipirse: Gelo wê mirov çilo bighê Topiz?

Hisko lê vegerand: Ma çi îş û karê te li Topiz heye law?

Siwarê me got: Welleh ez dixwazim biçim Hisko bibînim.

Hisko gotê: Ma tu Hisko bibînî tê wî nas bikî?

Siwar: Na welleh ez wî nasnakim.

 Îca dema Hisko jêre dibêje: Ez Hisko me, Hema yê siwar, ji tirsa, ji ser hespa xwe tê xwarê, li erdê vedizile û ji hişê xwe diçe!

Berî demeke kurt, li gor gelac û melacên li ser fisbûk û misbûkê, kernêt ûmernêtê, dibêjin xwedêgiravî (li ser bextê wan be haaa!) Qayimqamê bajarê Silêmanîyê “Zana” di avahiya asayîşê de hat xeniqandin û bêmane tirr û du fis jî jê berdan! Lê berpirsên asayîşê dibêjin dîsa xwedêgiravî, wî xwe xeniqandiye!!!

Berî ew Qayimqam xwe bixeniqîne, bibûrin bê xeniqandin, li ba asayîşê li ser dizya bi milyonên dolaran (bi riya firotina erdê hikûmetê) girtî bû, lê mirov bextê xwe xerab neke, şirîkên wî jî qerase û merasên asayîşê bûn haaa! Dema yê Qayimqam erd difrotin, serokê asayîşê, yê niha wê demê serokê şaredariya Silêmanîyê bû. Îcar hesab li ba we!

Çima mesela Hisko hat bîra min?

Dema Qayimqamê Silêmanîyê li ba asayîş girtî bû, şûna xirpo vala mabû, îcar yek ji rêvebirên nahya dora Silêmanîyê anîn û xistin şûna wî. Roja ku yê Qayimqam xwe fetisand, bibûrin hat fetisandin, dema Qayimqamê taze, zavayê taze bihîst, hema li ser piyan, li bin guhê erdê dikeve û bêxîreto tê bigota ne niha mirî ye, lêbelê ev heft salên wî ku mirî ye!

Qayimqam çû! Xwe fetisand, hat fetisandin, mid wî ve! Ji kîsî xwe û zarokên xwe ve çû! Ya giring ew e Kurd û bi taybetî Kurdên Başûr, serên xwe ji nav koma qûmê derxin û di diwaroja Kurd û Kurdistanê de fakir bikin. Çewalên dolaran, tenkerên petrolê, firotina erdan, fetisandina mirovan ji bo Kurdan wek agirê dojeha misilmanan e!

 Rewşa Başûr berbi başiyê ve naçe. Do li Zaxo, îro li Hewlêr û sibe dibe li Silêmanîyê dest pê bike. Bera vê carê jî welat nebe qurbana xirrê melayekî zinêkar û berpirsekî diz  ku sibe dusibe ew jî wek Zanayê Qayimqam ji bo çewalê dolaran xwe bifetisîne yanjî bê fetisandin!

Kurdistan