Pêla Nû

Mahir Kaynak

Li ser pirsa destpêka pêlek e nû a terorî şik/xemginiyên me zêde dibin. Li aliyekî, raya giştî li ser çalakiyên nû yê El Kaîde, bi rêya nûçeyên îstibaratê tê ronî kirin û li aliyê din, di tv an de dîmenên perwerdekirina tîmen anti-terorê tê nîşandan.

Ez ji mêj ve nûçeyên "dezgehên istixbaratê hayê xwe ji çalakiyek e terorî heye, lê istixbarat, li ser cî û awayê çalakiya terorî, zaniyariyên xwe tune ye" nikarim fêm bikim. Di demên wisa de nûçeyên bi vî rengî têne belav kirin û îdîa dikin ku, bi firehî çi zaniyarî nehatiye bi dest xistin.

Di van rojan tê zanîn ku, li kolanên Stenbolê mînûbûsek digere û tê de 4 ton daringên teqîniyê (bombe) heye. Dezgeha polîsan, ji bo girtina mînîbûsê bi tevayî kar û xebatê dikin. Dihête zanin ku, daringên teqîniyê ji ser sînorê bakurê Iraqê (Başûrê Kurdistanê) derbasî welêt (Tirkiyê) kirine.

Li aliyê din, bi tona daringên teqîniyê li Iraqê heye/derdikeve holê. Lê kes nizane bê kaniya xwe çi deverê tê. Zaniyariya li ser hêza terorî ku wan bombeyan li Iraqê diteqîne, navên rêvebirên hêza terorî û cihê domana jiyanê a terorîstan, bi teferûat tuneye, çi kes li ser wan tiştekî nizane.

Mirov dikare ji du awiran nêzî pirsê bibe:

Metoda yekem ku niha tê dîtin, diyarkirina cîhê kesê terorîst û girtina wî ye. Dema çalakî pêk anî be, cezekirina wî ye. Şîniya ji bo qûrbanên terorê tê girtin, dibe navgînek ku bi rêya/saya wê xizmên kesê qûrbanbûyî ji terorê nefretê bikin û xelk li dijî terorîzmê yekîtiya xwe li dora rêvebirên xwe pêk bînin.

Dema mirov ji awira duwê li pirsê binêre, dikare bîne zimên ku, terorîzm şiklek şerkirinê ye û mîna alternatîfa hêza leşkerî hatiye pêşxistin. Kesên tekoşîna xwe bi rêya terorê dikin, mîna şerê leşkerî, armancên xwe yên polîtîk hene. Rêvebirên wan bê sedem derneketine holê û ne amator in. Terorîzm, mîna şêweyê şerê din, qarargehên xwe, plançêker û aqilmendên xwe, ji bo kata şerî jî şervanên xwe hene. Şerê wan jî, mîna şerê din ji aliyê dewletan ve tê îdare kirinê.

Hedefa arteşa di şer de ne ew tenê ye ku, xesarek e mezin bighêjîne hêza leşkerî a reqîbê xwe. Serleşkeriya artêşê, di çarçoveya plan û stratejiya dewletê de şer dike û tedbîrê ji bo têkbirina neyarê xwe û rê li ber armancên wan digire. Xesara dijminî bi vê rêyê bi wate dibe. Her wisa mirov zane ku, di dema şer de dikare kes bêne kûştin û pêwîst e ev yek jî li ber çava bê girtin.

Dema mirov terorîzmê weke awayekî şer bipejirîne, berî hemû karan avakirina navendek e biryardayînê pêwîst e. Destpêka şaş a yekem ew e ku, mirov bi hêza artêşê şerekî wisan bike. Terorîzm, şêweyê şerê xwe cewaz e û şerê wê bi hêza artêşê û metodên eskerî nabe. Bêtesîrkirina teroristan jî nikare weke îşareta serkevtina şerî bê pejirandin. Di tekoşînek e wisan de armanca mirovî, paşxistin û têkbirina projeya kesên li dijî xwe ye. Tekoşînek e wisan pir berên xwe heye û pêwîstiya xwe bi gavên aborî, civakî, çandî, polîtîk heye.

Ez dê nivîsa xwe bi nimûneyekê bi dawî bihênim. Weke mîsal, em wisan hizir dikin û gelek caran li deveran dihênin zimên ku, Emerîka piştgiriya PKK ê dike. PKK li welatê me çalakiyan dike û dema baweriya me rast be, kesên ku leşkerên me şehîd dike, mirovên bêsuc dikûje, piştgiriyê ji Emerîka distîne. Anku li pişt wan hêza Emerîak heye.

Lê dema mirov ji awirek e din li pirsê binêre û senaryokî nû binîvisîne dê rewş bê guhertin: Welatekî din zane ku DYE piştgiriya PKK ê dike. Ji bo ku di navbêra Tirkiyê û DYE de nexweşî/nakokî/şerekî pêk bîne an derxîne, di bin navê PKK ê de çalakiyan bi dizî pêk tîne. Û navê PKK ê ji bo armancê xwe bikar tîne.

Ev tenê mîsalek e ji dorê ye û ev aliyê şerê terorîzmê jî heye.

Mahir Kaynak

Mahir Kaynak pisporê pirsên"ewlekarî" û "terorîzm"ê ye. Di 1934 an li Entabê hatiye dinyê. Dibistana bilind a şerkirinê (leşkeriyê) di sala 1953 an de bi dawî anî. Demekê serleşkerî kir.  Li zanîngeha Stenbolê dersên aboriyê da. Di Dezgeha Îstixbaratê a Netewî-MIT ê de kar kir. Piştre teqawît bû. Niha di rojnameya Starê de qûncika xwe heye. Me, ji ber giringiya pirsa terorîzmê li Kurdistanê nivîsa Kaynakî wergerand kurdî (Zarathustra News).