Wefa û wefadarî

Nûrî Çelîk Em Kurd milletekî ecêb in. Belkî li ser rûyê erdê tu millet wek milletê Kurd ku ji hest û pîrozîyên xwe yên netewî dûr dikevin, tuneye. Helbet...

Nûrî Çelîk

Em Kurd milletekî ecêb in. Belkî li ser rûyê erdê tu millet wek milletê Kurd ku ji hest û pîrozîyên xwe yên netewî dûr dikevin, tuneye. Helbet bandora bindestî, dagîrkirin û bêdewletbûnê di peydabûna van nexweşîyên bê derman de pir e. Em dinerin ev nexweşîyên ku wek vîrûsekê ketiye mejî û bedena Kurdan, ne tenê di nav Kurdên nezan û nexwende de, lê di mejî û bedena rewşenbîr, siyasetmedar, partî û dezgehên Kurdan de jî şax û per berdaye. Hevaltî, wefa û wefadarî, xwedîlêderketin û hezkirina netewî-millî ji Kurdan dûr ketiye û cihê xwe ji ezezî, hesûdî, zikreşî, fitne, dijberî û dijminatîyek vala re hiştiye.

Di çand û kevneşopîya Kurdan de wefa û wefadarî, xwedîlêderketin, piştgirî û alîkarîya civakî xalek bi serê xwe bû, pîrozîyek bû. Eşîr û malbatên Kurd, di rojên teng de xwedî li hev derdiketin û li ber bayê hev radibûn. Eşîrên ku dijminên hev bûn jî, di rojên tengasîyê de hevdu nediêşandin û di şîn û şahîyê de gelek caran li hev dihatin û her tişt ji bîr dikirin, ji bo xatirê demên berê be jî ji hev re wefadar bûn û wefadarî dikirin. Lê mixabin piştî salên 80î civaka Kurd serûbinê hev bû, ne çand û kevneşopîyên berê pê re man û ne jî wefadarî. Bi naskirin û paraztina îdeolojîyên biyanî û dûrî adet û toreyên civaka Kurd, brînên kûr di adet, tore û kevneşopîyên pîroz de vebûn û ev brînên bê derman heta îro jî serê Kurdan dixwe, wan ji hev tarûmar dike. Her çiqasî hinek adet û toreyên xwemalî, wefa û wefadarî di nav hinek eşîran de mabe û bên paraztin jî, mixabin piranîya Kurdên me, partî û sazîyên me nikarin xwe ji nav lep û pençeyên vê nexweşîyê azad bikin.

Dûrketina ji hestên netewî, ji bîrmendî û hişmendîya netewî, bêwefayî û cefa ne tenê di nav Kurdên welêt de, herweha di nav Kurdên Ewrûpa û seranserê cîhanê de jî rû daye û heye. Ev nexweşî genetîk e, malbatî ye, siyasî û ummetî ye, yan vîrûsek taybet ketiye canê Kurdan, nizanim. Lê ev vîrûsa malkambax ji vîrûsa Korona û vîrûsên din zêdetir Kurdan dikuje û wan tune dike. Ji Kurdan re vîrûsa herî mezin bêtifaqî ye, parçebûn e, asîmîlasyon û otoasîmîlasyon e, dûrketin û xwewindakirin e.

Her çiqasî di nav Kurdên welêt de wefa û wefadarî hindek mabe jî, li Ewrûpayê xuyaye ew jî nemaye. Kes, dost û hogirên ku bi salan di kozikekê de pişta xwe dabûn hev û di şert û mercên herî giran de şerê dagîrkeran dikirin, kesên ku wek bra bûn û gepek nan bêyî hev nedixwarin, ji ber nakokîyên şexsî yan siyasî bûne dijminên hev û hevdu bi tenê hiştine. Li şûna ku li welatên biyanîyê zêdetir xwedî li hev derkevin û kêmanî û şaşîtîyên derbasbûyî efû bikin, kîn û nefreta xwe li hember hev zêdetir dikin. Ne di nexweşîyekê de, ne di mirin û şînekê de ne serdana hev dikin, ne jî di xewa wan de ye. Ev helwesta kirêt û dûrî Kurdayetîyê bi taybet di nav Kurdên ku qaşo rewşenbîr in, siyasetmedar in û kesên ku pêşkêşîya rêxistin û partîyan dikin de zêdetir derdikeve pêş. Ev nexweşî ne tenê di nav kadir û rêvebirên rêxistin yan partîyekê de, lê di nav temamê rêxistin û partîyên Kurd de hebû û îro jî heye. Ji ber ku hema bêjin piranîya wan rêvebir û kadirên siyasî di dema xwe de li hemver hev kêmasî û xeletî kirine, ango gunehkar in, ji bo xeletîyên xwe veşêrin û hesab nedin hev, ji wefa û wefadarîyê dûr dikevin û xwe dûrî heval û rêhevalên xwe yên kevn digrin.

Gava em dîroka milletên din dixwînin û kar û xizmetên ku li derveyî welêt ji bo doza millet û welatê xwe kirine dibînin, bawer bikin meriv ji xwe jî, ji Kurdbûna xwe jî şerm û fedî dike. Rewşenbîr, siyasetmedar û pêşewayên xelkê li biyanîyê xelkê xwe daye ser hev, bi hizr û hişmendîyek netewî û hetta nîjadperestî xwe li hev pêçane da ku li biyanîyê winda nebin û ji qewmîyeta xwe dûr nekevin. Nakokîyên şexsî û rêxistinî danîne hêlekê, ji bo doza xwe dîplomasîyek xurt kirine, lobî çêkirine, dost qezenc kirine, di qada legal de gelek derfetên xebatê afirandine û xelkê xwe li dora wan derfetan civandine ser hev. Zarokên xwe bi zimanê xwe mezin û perwerde kirine, ew bi xwendin dane, di nav rêxistin û dezgehên dewletan de bi cîh kirina û bi vî haweyî xwe ji windabûn û tunebûnê rizgar kirine. Lê mixabin rewşa me Kurdan ne wilo ye.

Berê hevaltî û dostanîyek bê hesab û bê berjewendî hebû. Îdeal û armanca jiyanek xweş hebû. Di rojên teng û fireh de bawerî bi hev hebû, meriv bi hev re diçû mirinê. Wefa û wefadarî, feda û fedakarî hebû. Lê mixabin îro derhemek ji van nemaye. Li welatên biyanîyê ew mêr û mêrxasên ku xwe di ber hev de didan kujtin, wek sêwîyan bi tenê mane, bê dost û heval, xeyalşikestî û bê hêvî û armanc. Wefadarîya ku ji dost û hevalên xwe hêvî dikirin bi avê de çû û çûye. Ne tenê ew û em, zarokên me jî wek me per û perîşan, tarûmar û bê sermiyan mane. Zarokên me di nav lehîya asîmîlasyon û modernîteya welatên biyanî de dixeniqin û winda dibin. Malbat ji hev tarûmar bûn û dibin, têkilîyên civakî û Kurdewarî cîhê xwe ji tenêbûnê re hiştine. Partî û rêxistinên me ji alavbûn û hacetbûnê bûne şîva şevê. Xelk wan nexwin jî ew bi xwe serê hev û serê heval û alîgirên xwe dixwin. Ne karin li xwe û alîgirên xwe xwedî derkevin, ne jî li Kurdên din.

Bi kurt û Kurmancî heke ez bêjim; wefa û wefadarî îro bûye cefa û cefadarî. Heçê diçe ji kîsî xwe diçe û ne xema kesî ye. Gava di saxîyê de wefa û wefadarî, pirs û xwedîlêderketin tunebe, piştî mirinê wefadarî fêde nake, ew wefadarî dibe cefa, dibe ezab û wek brînekê di laşê meriv de dimîne.

Categories
ArşîvKadînNurî Çelîk
  • Radyoya Êrîvanê sêwî ma

    rojnamevan û rewşenbîrê Kurdên Ermenistanê Keremê Seyad di 82 salîya xwe de ji nav me koç kir û em xemgîn kirin. Keremê Seyad, di 1960î de li Radyoya Êrîvanê...
  • Lotika Papa xweş lotik bû

    Serokê Vatîkanê û Serokê Rûhanî ê Mesîhîyên Cîhanê Papa Franciskus di 07.03.2021ê de pêşî serdana Iraqê û piştre jî serdana Kurdistanê kir. Papa li Bexdayê bi şûr û kêran...
  • Başûrî, mîrasê serokê nemir Mistefa Barzanî dixwin…

    Rojhat Amedî Sed heyf û mixabin em îro dibînin ku jimareyek berçav ji desthilatdarên başûrê Kurdistanê tenê bi gotin li ser rêbaza Barzaniyê nemir mane. Tenê li ser mîrasa...
  • BARÎNA KUTILKAN

    M.Bengo Navê tirolê Bexdê ( Bexdayê) derketiye, lê birastî Xerdelê me heft pêhn li wan xistiye. Xerdelo tirolakî xwedê bû, bi çakûça xwe ji mal bernedida. Ne tenê tirole...
  • Sekn û helwesta serek û rêberan

    Di şerê cîhanê yê duyem de nazîyên Hîtler lawê Stalîn ê leşker hêsîr digirin. Rûs jî generalekî almanan hêsîr digirin. Ji bo pevguhertina hêsîran danûsitendin dest pê dikin. Lê...
  • Serok Papa

    Serok Papa siwar hat û peya çû, lê dixan û hicac li pey xwe hişt û çû. Carinan hesabê malê û sûkê li hevdu dernakeve, mixabin û bêhişî û...
  • Rê û rêwîtî û serpêhatîyên şifêran

    Ev du roj in ez rêwî me; ez derketime rêwîtîya peyvan. Heta ev rêwîtî bi dawî bê, ez ê tenê li ser vê rêwîtîyê û serpêhatîyên şifêrên heval binivîsînim....
  • Sernivîs û binnivîs, Arifo hema binivîs!

    Li kêlek sobeya daran, li ser paldankê rûniştime. Min pişta xwe daye balîfê, lingên xwe avêtine ser hevdû, qurtek ji çaya li ser sêpêya li ber xwe diqurtînim. Berê...