Dermanxane

Evîn û seks derman e

Pispor radigihînin ku evîndarî dermanê gellek nexweşîyane û kesên ku dil digrin ji kesên ne evîndar saxlemtir in. Li gora lêkolîna ku di rojnameya Fransî L’Express de hatiye weşandin, kesên…

Şeraba sor, dermanê kerr û lal û kor

Ji demên berê de şeraba sor wek derman dihat bikaranîn. Kesên ku şeraba sor vedixwarin, zû bi zû nexweş nediketin, ji taqat nediketin, hem bedenî hem jî cinsî wek hespên…

Hejîrên herêma Mêrdînê

ZÎWER İLHAN ‘AYŞÎNÎ : Zer e û ne girs e. Ji siqaqî şêrîntir e û hûrtir e. Nava wê dagirtî ye. Ji hejîrên din şîrîntir e. HECÎ ‘ELÎ : Zerê…

Mûskat

MÛSKAT cûreyek ji cûreyên gûzan (gwîz) an e. Bi taybet ji bo derxistina ba û gaza zik û ji bo êşa zik û aşika meriv baş e. Di mûskatê de…

Cûreyên Vîtaminan – 1

Vîtamîna A Vîtamîn  A ya ku di kezeba me de tê depokirin, bedena me ji madeyên xuisardar û nexweşîyan diparêze.Di sîstema xweragirîn û çêbûna proteînan de bi bandor e. Di…

VATINÎYÊN MÎNERAL Û VÎTAMÎNAN – 4

Potasyûm (P) Potasyûm di beden de dibe alîkarê sîqal/dengekirina avê û di hucreyan de alîkarîya derbasbûna xurekan dike. Ev mînerala ku her roj tê vekêrandin/qetandin, her roj dîsa xwe dadigire.…

VATINÎYÊN MÎNERAL Û VÎTAMÎNAN 3

 GÛDE/ KUKURT (S) Kukurt ji bo arêşeyên rêyên bêhndanûstandinê, mêlakê û alerjîg pir giring e. Ji bo sîqala/ dengeya oxsîjen, fonksîyonên mejî, tenduristîya çerm, por û nenûkan hewceye. Di 100…

VATINÎYÊN MÎNERAL Û VÎTAMÎNAN -2

Fluor (Fl) Tendurustbûna hestîyan pêk tîne. Pêşîya helîyan/mehîyan, şîkestin, kurmîbûn/pûçbûna hestîyan û dranan  digire. Heke zêde bê standin, wê bîbe sedemê peydabûna qatarqana çavan, şikestina nenûkan, lewazbûna hestîyan û pûçbûna…

VATINÎYÊN MÎNERAL Û VÎTAMÎNAN

                                 XWENDEVANÊN HÊJA ! Me di Lotikxanê de di beşê „ Bavê Jîndar“ de li ser faydeyên xebitandin û kêrhatîyên riwakan/nebatan agahîyên berketî radigehandin we. (Û ew ê her  bidomin.)…

PIRASE

 ALLIÛM  AMPELOPRASUM Pirase ji malbata befrîn (zanbax) an tê hesibandin. Bi gelemperî ji bo zivistanan wek dikakan tê çandin. Pirase  wek pîvazan e, navtek û rehên wê di axê de,…

GREYFÛRT

   LEYMÛNA BEHIŞTÊ/PISTAN BÛK / SITRUS PARADÎSÎ (GRAPEFRUÎT) Greyfûrt riwakek darane ji malbata narincîyan e. Fêqîyek tama wê tahlemiz e. Dara wê 6-15 metro bilind dibe. Belgên wê keskê tarî,…

HİNGİV Û MÊŞVANÎ

 Xwendevanên hêja.. Me berî niha li ser mîneral, vîtamîn, kêrhatî û faydeyên hingiv hûn agehdar kiribûn. Niha jî emê we li ser amûr, cûreyên mêş, hingiv û mêşvanîyê agahdar bikin.…

HINGIV

HINGIV XIDAYA PERCO ( MÛCÎZE) Qalîteya hingiv li gor cihê ku riwak/nebat lê heşîn dibin tê guhertin. Hingivê ji çîyayan û ji daran tê standin, ji yên deştan xweştir, baştir…

XURME

QESP  PHOENÎX  DACTYLÎFERA Qesp riwakek darane ji malbata palman e. Bejna wê 10-30 mitrowan tîrane bilind dibe û dişibe stûnan. Qurmê darê stûr,  ber bi gupikan zirav dibe. Li serê…

XOX Û TERAQÎ

 PRUNUS   PERSÎCA Xox riwakek (nebat) darane ji malbata gulan e. Bejna wê 2-8 mitroyan bilind dibe û temenê wê 30 sal in. Kuliîlkên wê yên peyazî berî pelên wê vedibin.…

TÛZIK

 ÇUNG  NASTURTÎÛM OFÎCÎNALE Tûzik riwakek (nebat) ji malbata tiviran yê nav av û lêvavî (beravî) yên pir salanî û ji dikakan (zerzewat) tê hesibandin. Li ber û li nav avên…

REŞREŞK

    ?ÎFAYA (dermanê) HEMI DERDAN   NÎGELLA  SATÎVA Re?re?k hê?înhatek (nebatek ) ji malbata  giyaziviran (kulîlka dawetê ) tê hesibandin. Bejna wê bi tîrane li gor cûre 20 – 80 cm…

GÛZA / FISTEQA KAJÛ

  CASHEW ANACARDIUM  OCCIDENTALE. L. Gûza/fisteqa kajû riwakek darane ya fêqîyan ji malbata kewzan/kizwan/darabenî?t tê hesibandin. Hinek jê re dibêjin “gûz” hinek jî dibêjin “fisteq”e. Fêqîyek di welatên tropîkal de hê?în…

BIRINC / RIZ

                              ORYZA  SATÎVA Rîz hê?înhatek  ji malbata dexlan (geniman ) e. Bejna wê li ser qurmên ?ax û rehên çiqdayî  50 – 120 cm an wek borîyek kamî?î bilind dibe.…

GIJNIJ

CORIANDRUM   SATÎVUM  Gijnij hê?înhatek ji malbata bexdenozan ên gîyayî û yeksalane ye. Di bingehî de 2 cûreyên xwe hene. Çandinî (kedî) û kûvî (bejî). Hê?înhatek bêhn nexwe? e. Bejna wê…

GÛZA MISKÊ

 SEMEN MYRÎSTÎCAE/ FRANGANS Gûza miskê riwakek ji malbata gûzan e. Li welatên tiropîkal hê?în têt. Bejna wan 10- 20 m bilind dibe û temenê wan xwe digehîne 100 salan. Belgên…

BROKOLÎ

 GULKELEMA  KESK   BRASSÎKA OLERACE Brokolî hê?înhatek dikakî ye û ji malbata keleman e. Belgên wê wek yên kelemê mezin in û rengê wan wek xwelîyê ne. Kulîlkên wê spî û…

BÎBERA RE? / FILFIL

PÎPER NÎGRUM Bîbera re? (filfil) hê?înhatek darane û ji malbata bîberên re? e. Bejna wê 5- 10 m bilind dibe. Bi kêmanî 100 cûreyên wan hene û li dar û…

FISTEQÊN AXÊ

  ARACHÎS  HYPAGAEA Fisteqên axê hê?înhatek ji malbata baqilan tê hesibandin. Bejna wê 20- 70 cm bilind dibe. Belgên wê kesk in, du lib li hember hev in û wek…

AVOQADO

 PERSEA  GATÎSSÎMA Avoqado hê?înhatek darane, ji malbata defnan tê hesibandin. Bejna wê heta 15 – 20 m bilind dibe. Belgên wê yên kesk heta 40 cm dirêj dibin û nawe?in.…

XES

  LACTUCA  LAÎTUE Xes hê?înhatek (nebatek) ji malbata  beybûnan tê hesibandin. Dikakek hem yek salane, hem jî pirsalane ye. Belgên xesê kesk û dirêj in. Kulîlkên wê zer in. Bibizirê xwe…

HILÛRE?K / INCAS

KUJERÊ HUCREYÊN PENCE?ÊHRÊ  PRUNÛS DOMESTÎCA  SUP SP. Hilûka re? riwakek (nebat) daran e ji malbata gulan tê hesibandin. Bejna wê 4- 10 mitroyan bilind dibe, lewre carnan wek hejan û…

GULBEROJ

  GULBEROJ  (VERAROJ- GULAWDUN – GULA BERBEROJ)  HELÎANTUS  ANNUUS   L. Gulberoj  riwekek gulan e û ji malbata beybûnan tê hesibandin. Bejna wê 1- 3 mitroyan bi tîrane li ser navtengekê…

GULBEROJ

                               GULBEROJ  (VERAROJ- GULAWDUN- GULA BERBEROJ)                              HELÎANTUS  ANNUUS   L. Gulberoj  riwekek gulan e û ji malbata beybûnan tê hesibandin. Bejna wê 1- 3 mitroyan bi tîrane li ser navtengekê…

GILGIL / GARIS

 GENIMOK / ZEA MAYS   Genimok riwakek ji malbata geniman tê hesibandin.  Bejna wî li gor welat û cih 1,5 – 3 mîtroyan tîrane bilind dibe. Navtenga wî stûr, biriqok û…

CEH

HORDEÛM  VULGARE Ceh riwekek (nebatek) ji malbata geniman e. Bejna wî jî wek ya genim,  qamî?ek zirav, narîn û nav vala ye. Lê bejna wî hinekî ji genim kintir e…

ZEBE?

?ITÛ- ?ÛNTÛ /  CITRULLUS  LANATUS   ?ûntû riwakek (nebatek) ji malbata kulindan e. Herçend wek dikakan bê çandin jî, lê ji fêqîyan tê hesibandin. Belgên wê pirt-pirt in ( parçe ne)…

QEYSÎ / MI?MI? / ZERDELE

                                                                           PRUNUS  ARMENÎKA Qeysî riwakek (nebat) daran e ji malbata gulan tê hesibandin. Bejna wê 3- 10 mitroyan bilind dibe. Kulîlkên wê berî ku pelên xwe veke dibi?kivin û…

Gêlas / Qeresî

ASPÎRÎNA XWERISTÊ PRUNUS  AVÎUM Gêlas riwakek (nebat) darane ji malbata gulan tê hesibandin. Bejna wê bi tîrane heta 15 m an bilind dibe. Qa?ilê dara wê hilû ye (?emitok)  û…

KUNCÎ

SESAME ORIENTALE Kuncî riwekek dexlane, ji malbata kuncîyan e. Bejna wê bi tîrane 50 – 150 cm bilind dibe û kêm caran çik jê diçin. Belgên wê 5-10 cm dirêj …

GARIS

GARIS PANÎCÛM  MÎLACEÛM Garis hê?înhatek ji malbata dexlan (geniman ) e. Kêm zêde 300 cûre û awayên wê yên bejî û avî hene. Reh û rî?îyên wê xwe berdidin kûratîya…

SÎR

DERMANÊ ?EKIR Û ZIXT YÊ XWERISTÎ ALIIUM  SATIVUM Sîr hê?înhatek (nebatek ) ji malbata pirasan û pismamê pîvazê ye. Bejna wê li gor cih û war  25- 100 cm li…

GULKELEM

BARSSICA  OLERACEA Gulkelem hê?înhatek ji malbata keleman e. Ji ber ku wek seriyek ji gul, anjî kulîlkan pêk hatîye û di?ibe kelemek wek kulîlkan,  jê re ew navê “ gulkelem…

MÛZ

 BANANA – BANANIER Mûz hê?inhatek giyayi yên mezin ji malbata muzan e û ( hinek dibêjin ji malbata tûyan lê bi dimena palmal an e ) li welatên germ hê?in…

ZEYTÛN

Hê?înhata pîroz û dermanê hemû derdan  OLEA  EUROPAEA ( OLIVER ) Zeytûn nebatek darane ye û ji malbata zeytûnan e. Di hemû kitêbên pîroz de qala pîrozbûna wê tê kirin…

KULIND /KUNDIR /MÎRANE

 CUCURBÎTA  PEPO  Kulind hê?înhatek ji malbata kulindan ê. Gîyayek dikakan e, rehên wê heta 10 mitroyan xu?ekî dirêj dibin û  gelek çîqên din jê diçin. Rehên wê hinekî bi pûrt…